Phát minh của Trung Quốc làm rung chuyển lĩnh vực cả thế giới quan tâm: Công nghệ mới làm lạnh dưới 0 độ C chỉ trong tích tắc, giải quyết bài toán nan giải của AI

02/02/2026 20:02

Các nhà nghiên cứu Trung Quốc đã phát triển một kỹ thuật mới, cho phép làm lạnh siêu tốc chất làm mát dạng lỏng xuống dưới 0 độ C trong chưa đầy 30 giây. Theo các nhà nghiên cứu, quy trình này có thể mở ra những lựa chọn mới trong việc làm mát các trung tâm dữ liệu tiêu thụ nhiều năng lượng.

Theo SCMP, đây không phải là một loại chất làm lạnh mới hay “dung dịch kỳ diệu”. Thực chất, công nghệ này dựa trên một cơ chế làm mát hóa học mới, vận hành bằng áp suất, khai thác đặc tính của muối trong nước.

Thành phần cốt lõi của quy trình gồm một chất gọi là amoni thiocyanat (một loại muối có đặc tính hòa tan bất thường), nước và áp suất. Cơ chế này có thể hình dung giống như một miếng bọt biển ướt. Khi chịu áp suất, một lượng lớn ammonium thiocyanate hòa tan vào nước, tạo thành dung dịch muối có nồng độ rất cao.

Khi áp suất được giải phóng đột ngột, muối có xu hướng tái hòa tan hoặc sắp xếp lại về trạng thái ổn định hơn. Quá trình này hấp thụ một lượng nhiệt rất lớn từ môi trường xung quanh. Kết quả là nhiệt độ giảm sâu trong thời gian rất ngắn, có thể giảm hàng chục độ chỉ trong vài giây. Đây là hiện tượng hòa tan thu nhiệt, nhưng được tăng cường nhờ kiểm soát áp suất.

Cách tiếp cận này khác với các phương pháp làm mát trung tâm dữ liệu truyền thống vốn dựa vào quạt, điều hòa không khí, hệ thống nước làm lạnh hoặc làm mát bằng chất lỏng ngâm. Dù hiệu quả, các phương pháp này đòi hỏi nguồn năng lượng liên tục để chuyển nhiệt ra khỏi hệ thống.

Ngược lại, quy trình mới tận dụng tiềm năng hóa học được lưu trữ trong dung dịch muối nén. Hệ thống có thể giải phóng khả năng làm mát gần như tức thì và tạo ra công suất làm mát rất lớn trong thời gian ngắn.

Điều này đặc biệt đáng chú ý với các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo. Những trung tâm này sử dụng nhiều GPU và phần cứng tiêu thụ điện lớn, tạo ra lượng nhiệt khổng lồ khi vận hành. Nhiệt thường tập trung trong không gian hẹp và có thể tăng vọt đột ngột khi AI thực hiện các tác vụ tính toán nặng như huấn luyện mô hình.

Các đợt tăng nhiệt bất ngờ này khiến việc quản lý nhiệt vốn đã phức tạp càng trở nên khó khăn. Do đó, chi phí làm mát thường là một trong những khoản lớn nhất của trung tâm dữ liệu.

Trong nhiều trường hợp, việc làm mát chiếm từ 30% - 50% tổng mức tiêu thụ điện của một trung tâm dữ liệu. Quy trình làm mát nhanh bằng muối có thể giúp xử lý hiệu quả các cú sốc nhiệt trong thời gian ngắn. Công nghệ này có thể ứng phó với những đợt nhiệt cao đột ngột mà không cần kích hoạt toàn bộ hệ thống làm mát quy mô lớn.

Theo cách này, công nghệ mới không hẳn thay thế điều hòa hay các hệ thống truyền thống, mà đóng vai trò như một bộ đệm làm mát hoặc một dạng “tụ nhiệt”. Tuy nhiên, công nghệ này không phải là giải pháp hoàn hảo.

Dung dịch muối sau khi sử dụng cần được nén lại, kéo theo chi phí năng lượng. Việc sử dụng muối cũng đặt ra những câu hỏi lớn về ăn mòn và độ ổn định trước khi có thể triển khai trong thực tế. Ngoài ra, khả năng mở rộng quy mô và tính hiệu quả về chi phí của công nghệ này vẫn chưa được chứng minh rõ ràng.

Theo IE