Khi nhắc đến đỉnh Everest, phần lớn chúng ta thường nghĩ ngay đến băng giá vĩnh cửu, những cơn bão tuyết cuồng nộ hay những vách đá dựng đứng cheo leo. Thế nhưng, hiểm họa lớn nhất và đáng sợ nhất lại không nằm ở hình thù băng tuyết bên ngoài, mà ẩn giấu ngay trong từng hơi thở của con người khi đặt chân lên độ cao từ 8000 mét trở lên.
Giới leo núi gọi vùng không gian này bằng cái tên đầy ám ảnh là Death Zone (vùng tử thần). Tại đây, bầu không khí loãng đến mức áp suất khí quyển chỉ còn bằng khoảng một phần ba so với mực nước biển, khiến mỗi nhịp hít vào trở thành một cuộc chiến sinh tồn khốc liệt nhất của thể xác.
Vùng Tử Thần (Death Zone) trên đỉnh Everest là khu vực nằm ở độ cao từ 8.000 mét trở lên.
Điều kỳ lạ và đáng sợ hơn cả là ngay cả khi các nhà thám hiểm đã trang bị tận răng với những hệ thống bình oxy bổ sung tối tân nhất, cơ thể và não bộ của họ vẫn chậm rãi bước vào một quá trình tự hủy diệt không thể đảo ngược.
Đeo bình oxy giúp ích đến đâu?
Nhiều người vẫn lầm tưởng rằng việc đeo mặt nạ oxy sẽ giải quyết triệt để vấn đề thiếu khí, giúp người leo núi hô hấp gần như bình thường. Trên thực tế, các loại bình oxy thương mại mang theo người chỉ đóng vai trò cung cấp thêm lưu lượng khí thở chứ hoàn toàn không thể thay đổi được áp suất của môi trường xung quanh.
Ở độ cao quá lớn này, vì áp suất khí quyển cực kỳ thấp, lồng ngực và phổi của con người không thể tạo ra đủ lực vật lý để ép các phân tử oxy ngấm qua màng phế nang vào trong dòng máu. Hậu quả là dù khí oxy có được bơm thẳng vào mặt nạ, cơ thể vẫn liên tục rơi vào trạng thái ngạt mạn tính, từng giờ từng phút trôi qua trong sự kiệt quệ hoàn toàn.
Khi tình trạng thiếu hụt oxy trầm trọng kéo dài không có điểm dừng, hệ thống sinh học bên trong con người bắt đầu tự cứu lấy mình bằng những cơ chế cực đoan. Bộ não thông minh nhưng mỏng manh lập tức ra lệnh rút nguồn máu giàu oxy khỏi các cơ quan ngoại vi, da thịt và cơ bắp để ưu tiên dồn toàn lực nuôi sống hai cơ quan tối quan trọng là tim và phổi.
Do đó, não bộ, nơi tiêu thụ lượng oxy lớn nhất của cơ thể, phải chịu những tổn thương vô cùng nặng nề. Hàng loạt hiện tượng bệnh lý nguy hiểm nhanh chóng kéo đến như phù não, phù phổi, rối loạn nhịp tim, mất trí nhớ tạm thời và suy giảm ý thức trầm trọng.
Những phản ứng của não bộ
Chính trong không gian thiếu oxy này, những ảo giác kỳ dị bắt đầu xuất hiện và làm lung lay tâm trí các nhà thám hiểm. Không ít người từng vượt qua vùng tử thần kể lại rằng họ nhìn thấy những người bạn đồng hành tưởng tượng, nghe thấy tiếng thì thầm bên tai hoặc thậm chí có những hành động phi lý như tự cởi bỏ quần áo vì cảm thấy quá nóng giữa vùng băng giá âm mấy chục độ. Bộ não lúc này đã bị tổn thương sâu sắc do ngạt khí, mất đi hoàn toàn khả năng phán đoán logic và sự tỉnh táo cần thiết để tự bảo vệ mình trước lằn ranh sinh tử.
Không dừng lại ở sự tàn phá hệ thần kinh, vùng tử thần còn làm tê liệt hoàn toàn hệ thống trao đổi chất và tiêu hóa của cơ thể con người. Ở độ cao này, dạ dày gần như đình chỉ mọi hoạt động, khiến con người hoàn toàn mất cảm giác thèm ăn và không thể tiêu hóa hay chuyển hóa thức ăn thành năng lượng để bù đắp.
Bất kỳ thực phẩm nào cố gắng đưa vào cơ thể cũng không thể tiêu thụ hiệu quả. Để duy trì sự sống qua từng phút giây, cơ thể buộc phải tự tiêu hủy các khối cơ bắp và lớp mỡ dự trữ của chính mình để lấy nhiên liệu. Chỉ sau một thời gian rất ngắn lưu lại đây, các nhà thám hiểm có thể sụt cân trầm trọng, teo cơ và suy kiệt toàn diện đến mức ngay cả việc nhấc một bước chân cũng trở thành nhiệm vụ bất khả thi.
Chính vì những nguyên nhân sinh học vô cùng khắc nghiệt đó, vùng tử thần trên Everest không đơn thuần là một vùng đất lạnh giá hiểm trở, mà thực chất là một cỗ máy tự nhiên bào mòn thể xác và tâm trí con người từng chút một. Nó chứng minh một thực tế phũ phàng rằng trên đỉnh cao thế giới, chiến thắng vĩ đại nhất không nằm ở việc chạm tay vào đỉnh núi, mà là việc bảo toàn được hơi thở và sự tỉnh táo để bước chân trở về mặt đất an toàn.
