Công khai “phân lô bán mộ”
Theo tìm hiểu, từ năm 2018 đến nay, ông Nguyễn Trị (52 tuổi, trú thôn An Đạo, xã Tịnh Khê, tỉnh Quảng Ngãi ) đã tự ý sử dụng hơn 21.165 m² đất nông nghiệp để hình thành “khu an táng” tự phát. Khu vực này được chia thành nhiều phần đất nhỏ để phục vụ nhu cầu chôn cất, cải táng nhưng không đúng quy hoạch.
Theo người dân địa phương, phần lớn người mua đất mộ đến từ khu vực xã An Phú (gồm các xã Nghĩa An, Nghĩa Phú cũ). Nhiều gia đình muốn tìm nơi an táng gần nhà để tiện đi lại, chăm nom hương khói nên chấp nhận mua đất nông nghiệp do ông Trị đứng ra nhận chuyển nhượng, cải tạo.
Mỗi phần mộ xây mới, ông Trị nhận từ 7-8 triệu đồng tiền công. Nếu nhận thi công trọn gói, bao gồm san lấp mặt bằng, làm đường, xây dựng kè chống sạt lở, chi phí dao động từ 30-50 triệu đồng mỗi mộ tùy quy mô và hạng mục xây dựng.
UBND xã Tịnh Khê kiểm tra và xác định, có hàng chục ngôi mộ xây dựng trái phép từ năm 2018 đến nay.
Theo thống kê của địa phương, đến nay đã có 87 phần mộ được chôn cất, cải táng tại khu vực này. Riêng thôn Trường Định có 10 thửa đất với hơn 11.000 m², hình thành 64 ngôi mộ; thôn An Đạo có 5 thửa đất hơn 10.100 m² với 26 mộ cải táng. Diện tích sử dụng cho việc chôn cất hiện chiếm khoảng 30% tổng khu đất hiện hữu. Hành vi này chưa có dấu hiệu dừng lại khi nhiều khoảnh đất tiếp tục được khoanh vùng, chờ giao dịch và chuyển nhượng cho người mua mới.
Điều khiến dư luận bức xúc là hoạt động mua bán đất mộ vẫn âm thầm diễn ra dù chính quyền đã nhiều lần nhắc nhở, lập biên bản và cắm biển cảnh báo. Nhiều cử tri ở xã Tịnh Khê cho rằng, việc chôn cất tự phát gần khu vực chùa Minh Đức, Khu văn hóa Thiên Mã không chỉ phá vỡ quy hoạch mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến cảnh quan môi trường, nguy cơ cản trở định hướng phát triển du lịch và kinh tế của địa phương.
Biết sai nhưng khó xử lý?
Theo Báo cáo số 52/BC-PKT ngày 23/4/2026 của Phòng Kinh tế xã Tịnh Khê, trước phản ánh kéo dài của người dân về tình trạng chôn cất trái phép gần nghĩa địa Sỏi Nhị thông qua việc nhận chuyển nhượng đất từ người dân hai thôn An Đạo và Trường Định, ngày 27/1/2026, UBND xã Tịnh Khê đã tổ chức làm việc với ông Nguyễn Trị để làm rõ vụ việc.
Ông Nguyễn Trị đã tự ý sử dụng hơn 21.165 m² đất nông nghiệp để hình thành “khu an táng” tự phát.
Qua làm việc, chính quyền xã Tịnh Khê xác định hoạt động chuyển nhượng, sử dụng đất nông nghiệp để làm nơi an táng là trái quy định pháp luật, ảnh hưởng đến công tác quản lý đất đai và quy hoạch địa phương. Ông Trị sau đó cũng thừa nhận sai phạm. Chính quyền đã yêu cầu chấm dứt ngay việc mua bán, sang nhượng đất phục vụ chôn cất. Đồng thời cảnh báo sẽ xử lý theo quy định nếu tiếp tục vi phạm.
Đến ngày 9/4/2026, Phòng Kinh tế xã tiếp tục làm việc với ông Nguyễn Trị để xác minh thông tin liên quan đến việc sử dụng đất và chôn cất mồ mả . Ông Trị khai nhận gia đình đang sử dụng 2 thửa đất gồm thửa số 6, tờ bản đồ 144, diện tích 6.798,1 m2 và thửa số 24, tờ bản đồ 18, diện tích 5.931,3 m2, đều là đất trồng cây lâu năm do ông bà để lại.
Riêng tại thửa đất số 6, ông Trị cho một số người thân cải táng các phần mộ bị ảnh hưởng bởi dự án như chùa Minh Đức, đường Mỹ Khê - Trà Khúc. Riêng tại thửa đất số 24, ông Trị đã chuyển nhượng đất và xây dựng 15 ngôi mộ mới.
Khu an táng tự phát không chỉ phá vỡ quy hoạch mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến cảnh quan môi trường, nguy cơ cản trở định hướng phát triển du lịch và kinh tế của địa phương.
Ngoài ra, ông Trị còn nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất bằng thỏa thuận miệng, không có giấy tờ hợp pháp từ một số hộ dân khác rồi cải tạo mặt bằng, làm đường giao thông, xây dựng kè chống sạt lở để tổ chức chôn cất cho người dân ở xã Nghĩa An, Nghĩa Phú (nay là xã An Phú). Theo khai báo, có khoảng 45 ngôi mộ được xây dựng theo hình thức “trọn gói”, bao gồm đào huyệt và xây hoàn thiện mộ.
Theo hồ sơ địa chính lưu trữ, toàn bộ khu vực này trước ngày 1/7/2014 đều là đất do UBND xã quản lý. Tuy nhiên, qua nhiều lần biến động, một số diện tích đã được cấp cho hộ gia đình sử dụng với mục đích đất trồng cây lâu năm.
UBND xã Tịnh Khê nhận định, việc sử dụng đất nông nghiệp để chôn cất, cải táng mồ mả tại khu vực ngoài quy hoạch nghĩa địa là hành vi vi phạm pháp luật đất đai, thuộc trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất trái phép theo quy định tại Nghị định 123/2024 của Chính phủ.
Một số ngôi mộ được xây dựng rất kiên cố.
Dù vậy, việc xử lý cũng gặp nhiều khó khăn do vụ việc diễn ra trong thời gian dài, diện tích vi phạm lớn, số lượng mộ nhiều và phần lớn được xây dựng kiên cố, liên quan đến yếu tố tín ngưỡng, tâm linh. Vì vậy, việc lập biên bản, xử phạt vi phạm hành chính cũng như áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả được đánh giá là phức tạp, khó triển khai trên thực tế.
Ông Nguyễn Hoài Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Tịnh Khê cho biết, hiện Công an xã đang phối hợp làm việc với ông Nguyễn Trị và các cá nhân liên quan để làm rõ vụ việc và hoàn thành việc này trong tháng 5/2026 để báo cáo UBND xã có hướng xử lý tiếp theo.
“Trước mắt, xã đã cho cắm biển cảnh báo tại khu vực thực địa nhằm ngăn chặn người dân tiếp tục chôn cất mồ mả trong “khu an táng” do ông Nguyễn Trị quản lý, đồng thời khuyến cáo người dân, đặc biệt là người ngoài địa phương, không được tự ý chuyển nhượng đất để chôn cất trái quy định”, ông Thanh thông tin.
Nghị định 123/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định rõ mức phạt tiền đối với hành vi sử dụng đất nông nghiệp vào mục đích phi nông nghiệp trái phép. Tùy vào diện tích vi phạm và khu vực (xã hay phường), mức phạt có thể dao động từ vài triệu đến hàng trăm triệu đồng.
