“Ice Bucket Challenge” – thử thách giội nước đá lên đầu – từng là một trong những trào lưu mạng xã hội nổi bật nhất thế giới. Xuất hiện vào tháng 6/2014, chiến dịch này nhanh chóng lan rộng với tốc độ chóng mặt, thu hút sự tham gia của hàng triệu người trên toàn cầu.
Cách thức thực hiện đơn giản nhưng đầy tính lan tỏa: người tham gia quay video cảnh bản thân bị giội một xô nước đá lạnh lên đầu, sau đó đăng tải lên mạng xã hội và “thách thức” bạn bè tiếp tục thực hiện. Nếu không tham gia, người được gọi tên sẽ phải quyên góp tiền cho các tổ chức liên quan đến bệnh xơ cứng teo cơ một bên (ALS).
Trào lưu giội nước đá lên đầu được giới trẻ quốc tế hưởng ứng nhiệt tình. Ảnh: News
Chính yếu tố vừa giải trí vừa mang ý nghĩa cộng đồng đã khiến trào lưu này tạo nên sức hút đặc biệt. Những đoạn video vừa hài hước vừa bất ngờ giúp thông điệp về ALS được lan tỏa mạnh mẽ. Trong thời kỳ đỉnh cao, chiến dịch đã thu hút sự tham gia của hàng loạt nhân vật nổi tiếng như: cựu Tổng thống Mỹ George W. Bush, tỷ phú Bill Gates hay Oprah Winfrey.
Tại Việt Nam, trào lưu này cũng nhanh chóng được giới trẻ hưởng ứng. Nhiều gương mặt quen thuộc trên mạng xã hội như: Sa Lim, Huy Me hay Ngọc Thảo liên tục tham gia và thách đố lẫn nhau, tạo nên làn sóng lan truyền rộng khắp. Không ít ca sĩ, diễn viên trong showbiz Việt cũng góp mặt, khiến thử thách trở thành hiện tượng mạng thực sự.
Sau hơn một thập kỷ, tưởng chừng đã “hạ nhiệt”, nhưng đến năm 2025, “Ice Bucket Challenge” bất ngờ quay trở lại với một diện mạo mới. Lần này, trào lưu được khởi xướng bởi các sinh viên tại Đại học Nam Carolina (Mỹ) với mục tiêu hoàn toàn khác: Nâng cao nhận thức về sức khỏe tâm thần.
Thử thách giội nước đá hiện tại gắn với mục tiêu mới. Ảnh: The Phillipian.
Chiến dịch mang hashtag #SpeakYourMIND do câu lạc bộ Mental Illness Needs Discussion phát động trên Instagram từ tháng 3. Người tham gia vẫn thực hiện hành động giội nước đá, quay video và đề cử người khác, nhưng thông điệp được chuyển hướng sang việc khuyến khích mọi người cởi mở hơn khi nói về các vấn đề tâm lý.
Thử thách cũng được gắn với hoạt động gây quỹ cho Active Minds – một tổ chức phi lợi nhuận tập trung hỗ trợ thanh thiếu niên và thay đổi nhận thức xã hội về sức khỏe tâm thần. Chỉ trong thời gian ngắn, chiến dịch đã quyên góp được hơn 100.000 USD và thu hút sự tham gia của nhiều nhân vật nổi tiếng, trong đó có các cựu cầu thủ NFL như Peyton Manning hay Emmanuel Sanders.
Wade Jefferson, sinh viên năm 3 và là người sáng lập chiến dịch, cho biết, ý tưởng này xuất phát từ mất mát cá nhân khi anh từng mất hai người bạn vì tự tử. Mục tiêu của anh là giúp việc trò chuyện về sức khỏe tâm thần trở nên “bình thường” hơn, để mọi người dễ dàng tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần.
Điều khiến chính Jefferson bất ngờ là tốc độ lan tỏa của chiến dịch. Ban đầu, anh chỉ đặt mục tiêu gây quỹ khoảng 500 USD trong phạm vi trường học, nhưng hiệu ứng mạng xã hội đã vượt xa mong đợi, đưa chiến dịch trở thành một phong trào lớn.
Đại diện Active Minds cũng cho rằng thành công của thử thách không chỉ nằm ở số tiền quyên góp, mà quan trọng hơn là khả năng kết nối cộng đồng và mở ra những cuộc đối thoại cần thiết. Trong khi đó, Hiệp hội ALS, tổ chức từng hưởng lợi từ chiến dịch năm 2014, cũng bày tỏ sự ủng hộ khi thấy tinh thần của thử thách tiếp tục được phát huy theo cách mới.
Sự trở lại của “Ice Bucket Challenge” cho thấy sức sống bền bỉ của một trào lưu khi nó gắn với những giá trị xã hội. Từ nâng cao nhận thức về bệnh ALS đến thúc đẩy đối thoại về sức khỏe tâm thần, thử thách tưởng chừng đơn giản này vẫn đang chứng minh rằng: một hành động nhỏ cũng có thể tạo nên tác động lớn nếu được lan tỏa đúng cách.
Khánh Linh (t/h)
