Bác sĩ chuyên khoa ung bướu Liêu Kế Đỉnh (Trung Quốc) cho biết, một số thói quen tưởng chừng tốt lại có thể tiềm ẩn những rủi ro khó ngờ.
Trong một video đăng trên kênh YouTube cá nhân, bác sĩ Liêu chia sẻ trường hợp một phụ nữ 40 tuổi có lối sống được xem rất khoa học. Cô không hút thuốc, không uống rượu, duy trì thói quen chạy bộ hằng ngày và mỗi sáng đều uống một ly nước ép táo tươi nguyên chất.
Khi khám sức khỏe định kỳ, người phụ nữ cho rằng mình đang có một chế độ ăn uống và tập luyện lành mạnh. Tuy nhiên, kết quả kiểm tra cho thấy chỉ số viêm trong cơ thể của cô ở mức cao và đã xuất hiện tổn thương tiền ung thư.
Theo bác sĩ Liêu, người phụ nữ đã bật khóc ngay tại phòng khám: "Tôi sống lành mạnh như vậy, tại sao lại như thế?".
Bác sĩ cho rằng nguyên nhân có thể liên quan đến thói quen uống nước ép trái cây trong thời gian dài. Ông nhấn mạnh rằng nhiều trường hợp ung thư không chỉ liên quan đến yếu tố di truyền mà còn chịu ảnh hưởng đáng kể từ chế độ ăn uống và lối sống hằng ngày.
Ảnh minh hoạ.
Hơn nữa, trái với những gì chúng ta thường biết, một ly nước ép trái cây không thể nào tương đương với một miếng trái cây.
Khi ăn cả quả táo, lượng chất xơ làm chậm quá trình hấp thu đường vào máu, từ đó cơ thể có thêm thời gian để chuyển hóa và sử dụng năng lượng. Ngược lại, trong quá trình ép lấy nước, phần lớn chất xơ bị loại bỏ, để lại lượng đường ở dạng cô đặc hơn.
Ngoài ra, việc ăn trái cây thường diễn ra chậm hơn do phải nhai trong khi nước ép có thể được uống hết trong thời gian ngắn. Điều này khiến lượng đường đi vào cơ thể nhanh hơn, làm đường huyết tăng mạnh đột ngột.
Bác sĩ Liêu cho biết, điều đáng lo ngại là tế bào ung thư không chỉ sử dụng đường làm nguồn năng lượng mà còn phát triển thuận lợi trong môi trường đường huyết thường xuyên tăng đột biến và nồng độ insulin duy trì ở mức cao.
Ông cho biết nhiều người đã từ bỏ trà sữa, nước ngọt có ga và các loại đồ uống có đường vì cho rằng chúng không tốt cho sức khỏe, sau đó thay thế bằng nước ép trái cây. Tuy nhiên, nếu sử dụng thường xuyên với lượng lớn, nước ép vẫn có thể tạo ra môi trường thuận lợi cho tình trạng viêm kéo dài trong cơ thể.
Bác sĩ giải thích rằng việc liên tục nạp vào cơ thể lượng đường cô đặc từ nước ép khiến đường huyết tăng nhanh, buộc tuyến tụy phải hoạt động nhiều hơn để tiết insulin. Về lâu dài, điều này làm tăng gánh nặng cho cơ thể và có thể dẫn đến tình trạng viêm mạn tính.
Ảnh minh hoạ.
Thực tế, tuy mang nhiều lợi ích, song các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo rằng mọi người không nên uống nước ép hoa quả quá thường xuyên, bởi có một số điểm bất lợi cần lưu ý:
Hàm lượng đường cao
Nước ép hoa quả, dù không thêm đường, vốn đã chứa lượng đường tự nhiên (fructose) khá lớn. Khi uống quá nhiều, lượng đường này có thể khiến cơ thể dư thừa năng lượng, làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì, rối loạn mỡ máu, tăng đường huyết. Đặc biệt, với trẻ em và người có nguy cơ tiểu đường, việc lạm dụng nước ép hoa quả càng dễ dẫn đến các rối loạn chuyển hóa.
Thiếu chất xơ
Khác với việc ăn trực tiếp trái cây, nước ép đã loại bỏ phần lớn chất xơ. Trong khi đó, chất xơ lại có vai trò quan trọng trong việc điều hòa đường huyết, duy trì hệ vi sinh đường ruột và ngăn ngừa táo bón. Vì vậy, uống nước ép quá nhiều không thể thay thế hoàn toàn cho việc ăn trái cây nguyên quả.
Nguy cơ "ngộ nhận dinh dưỡng"
Nhiều người nghĩ rằng uống càng nhiều nước ép càng tốt, nên vô tình tiêu thụ lượng lớn calo và đường mà không nhận ra. Một số gia đình còn có thói quen thêm đường hoặc sữa đặc vào nước ép để dễ uống hơn, càng làm tăng gánh nặng cho gan, thận và hệ tim mạch.
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị, thay vì uống nước ép hằng ngày, mỗi người chỉ nên bổ sung khoảng 1–2 lần/tuần, tùy vào nhu cầu năng lượng và tình trạng sức khỏe. Một ly nước ép tươi, không thêm đường, với dung tích từ 150 – 200 ml, là mức phù hợp để tận dụng lợi ích mà không gây quá tải đường.
Ngoài ra, nước ép hoa quả nên được xem như một phần bổ sung, chứ không thể thay thế hoàn toàn cho việc ăn rau và trái cây nguyên vẹn. Bởi lẽ, chỉ có ăn nguyên quả mới cung cấp đầy đủ chất xơ, vitamin và khoáng chất theo cách cân bằng nhất.
Những ai cần đặc biệt lưu ý khi uống nước ép?
Người mắc bệnh tiểu đường: Nước ép từ trái cây ngọt như nho, xoài, dưa hấu, mít… có thể làm tăng đường huyết nhanh chóng. Người tiểu đường nếu muốn uống nước ép cần chọn loại ít ngọt, ví dụ như nước ép táo xanh, bưởi, dưa leo, cần tây, đồng thời không nên uống khi bụng đói.
Người có bệnh tim mạch, cao huyết áp: Lượng đường cao từ nước ép cũng ảnh hưởng tiêu cực đến huyết áp và mỡ máu. Thay vì uống nhiều nước ép, nhóm này nên ăn trái cây tươi với lượng vừa phải, tập trung vào các loại quả giàu kali như chuối, cam, bưởi để hỗ trợ huyết áp.
Trẻ nhỏ: Trẻ em thường dễ thích nước ép ngọt, nhưng nếu uống nhiều sẽ khiến trẻ "quen" với vị ngọt, làm tăng nguy cơ sâu răng, béo phì. Trẻ trên 1 tuổi có thể uống một lượng nhỏ nước ép, song cha mẹ nên khuyến khích trẻ ăn hoa quả tươi để nhận được đầy đủ dưỡng chất.
Người muốn giảm cân: Uống nước ép thường xuyên có thể phản tác dụng, vì hàm lượng đường cao sẽ làm chậm quá trình giảm cân. Với nhóm này, ăn trái cây nguyên quả sẽ phù hợp hơn nhiều.
Minh Hoa (t/h theo Vietnamnet, Sức khoẻ & Đời sống)
