Những ngày cuối tháng 3, con đường nhỏ dẫn vào thôn 7, xã Long Hà không còn vẻ hoang vắng như trước. Thay vào đó là những vườn cây xanh mướt, những khu chuồng trại quy củ và tiếng cười nói rộn ràng. Ít ai biết rằng, nơi đây từng là “điểm nóng” về an ninh trật tự, nơi không ít thanh niên từng trượt dài trong sai lầm, để rồi phải trả giá bằng những năm tháng tuổi trẻ sau song sắt.
Từ mặc cảm đến khát vọng làm lại
Những thanh niên từng một thời lầm lạc nay đã trở thành những "triệu phú nông dân", Họ trở về với hai bàn tay trắng, mang theo quá khứ nặng nề và ánh nhìn dè dặt của cộng đồng. Nhưng chính trên mảnh đất này, những con người từng ở tận cùng tăm tối đã chọn cách đứng lên, bắt đầu lại bằng những việc giản dị nhất: trồng cây, nuôi con, làm lại cuộc đời bằng chính mồ hôi của mình.
Mô hình sầu riêng của anh Nguyễn Thành Nam tại thôn 7, xã Long Hà cho thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm, minh chứng cho hiệu quả chuyển đổi cây trồng từ nguồn vốn chính sách.
Nguyễn Thành Nam từng không dám bước ra khỏi nhà trong những ngày đầu trở về. Những ánh mắt xa lạ, những lời thì thầm phía sau khiến anh co mình lại như một phản xạ tự nhiên. “Mình từng nghĩ cuộc đời coi như bỏ đi rồi. Không nghề, không vốn, không ai tin tưởng…”, Nam kể, giọng chùng xuống.
Nhưng rồi, chính gia đình là điểm tựa đầu tiên níu anh lại. Mẹ anh, người phụ nữ đã già đi nhiều sau những biến cố của con trai không trách móc, chỉ lặng lẽ động viên: “Sai rồi thì sửa, còn sống là còn làm lại được. Gia đình không kỳ vọng gì lớn, chỉ mong nó chịu khó làm ăn, sống tử tế. Nhưng nhìn nó thay đổi từng ngày, thật sự là điều không dám nghĩ tới”, mẹ Nam chia sẻ.
Khoản vay 50 triệu đồng từ nguồn vốn chính sách trở thành bước ngoặt. Không chọn con đường cũ là trồng điều, Nam tìm hiểu thị trường, học hỏi kỹ thuật và quyết định chuyển sang trồng sầu riêng.
Những ngày đầu, anh gần như “ăn ngủ” cùng vườn cây. Tự tay đào hố, bón phân, lắp hệ thống tưới, rồi mày mò học cách chăm sóc theo hướng hữu cơ. Có những lúc cây bị bệnh, anh thức trắng đêm tìm cách cứu. “Có lúc tưởng bỏ cuộc, nhưng nghĩ lại nếu mình bỏ thì lại quay về con đường cũ. Mà con đường đó không có tương lai”, Nam nói.
Sau hơn 5 năm, vườn sầu riêng 1 ha của anh đã cho thu hoạch ổn định. Mỗi vụ mang về hàng trăm triệu đồng. Nhưng điều khiến anh tự hào hơn cả không phải là tiền, mà là sự thay đổi trong cách mọi người nhìn mình. “Mọi người không còn gọi mình là ‘thằng từng đi tù’ nữa, mà gọi là Nam trồng sầu riêng”, anh cười.
Nếu hành trình của Nam là câu chuyện về thay đổi tư duy, thì Nguyễn Trung Thành lại là minh chứng cho nghị lực vượt qua chính bản thân mình.
Những ngày đầu trở về, Thành chọn sống tách biệt trong rẫy. Không bạn bè, không giao tiếp, chỉ có tiếng gió và những cơn mưa đêm kéo dài. “Có những đêm nằm nghe mưa, thấy cuộc đời mình trống rỗng. Mình từng nghĩ hay là buông xuôi”, Thành nhớ lại.
Gia đình anh cũng trải qua những ngày tháng nặng nề. Vợ anh, người đã chờ đợi suốt những năm anh vắng nhà, từng không ít lần bật khóc vì lo lắng. “Lúc anh ấy mới về, anh sống khép kín lắm. Tôi chỉ sợ anh không vượt qua được chính mình”, vợ Thành chia sẻ.
Công an xã Long Hà phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội hỗ trợ người chấp hành xong án phạt tù tiếp cận vốn vay, tạo sinh kế và hạn chế tái phạm.
Bước ngoặt đến khi anh được vay hơn 100 triệu đồng. Ban đầu thử nuôi gà nhưng thất bại, nợ nần chồng chất. Nhưng thay vì bỏ cuộc, anh quyết định làm lại từ đầu với mô hình nuôi dúi một hướng đi còn khá mới mẻ.
Từ 10 cặp giống ban đầu, đến nay anh đã phát triển đàn dúi lên 300–400 con, với chu kỳ sinh sản 3 lứa/năm, mỗi cặp dúi bố mẹ mang về lợi nhuận từ 15 - 18 triệu đồng. Không dừng lại, anh tiếp tục mở rộng mô hình với dê, lợn rừng và cá, hình thành hệ sinh thái chăn nuôi đa dạng.
Hiện tại, đàn dúi của anh đã lên đến hàng trăm con, mang lại nguồn thu ổn định. Không dừng lại, anh còn phát triển thêm mô hình nuôi dê, lợn rừng và cá, tạo thành một hệ sinh thái khép kín. “Làm nông không giàu nhanh, nhưng chắc. Quan trọng là mình có việc để làm mỗi ngày. Khi tay chân bận rộn thì đầu óc không còn nghĩ đến chuyện xấu nữa”, Thành nói.
Trao đổi với Người Đưa Tin, Thiếu tá Nguyễn Thanh Lâm, cán bộ Công an xã Long Hà cho biết, hiện nay, trên địa bàn xã đang quản lý 111 người chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương. Với một địa bàn từng là "điểm nóng" về an ninh trật tự, con số này đặt ra bài toán hóc búa về quản lý và an sinh. Tuy nhiên, bằng sự vào cuộc quyết liệt của các ban ngành đoàn thể, đến nay đã có 65 người ổn định việc làm, tìm thấy hướng đi mới ngay trên mảnh đất quê hương. Đây chính là minh chứng sống động nhất cho hiệu quả của chính sách hỗ trợ tái hòa nhập.
"Điều khiến lực lượng chức năng trăn trở nhất không phải là quản lý con người, mà là tạo điều kiện để họ đứng vững sau khi trở về. Trong đó cái khó lớn nhất là thiếu vốn để làm kinh tế. Nếu không có một điểm tựa tài chính kịp thời để bắt đầu sinh kế, rất dễ rơi vào mặc cảm, bế tắc và nguy cơ tái phạm là có thật", Thiếu tá Lâm chia sẻ.
Anh Nam kiểm tra chất lượng trái sầu riêng tại vườn, mô hình sản xuất hữu cơ giúp gia đình anh đạt thu nhập ổn định hàng trăm triệu đồng mỗi năm.
Khi cộng đồng mở lòng, con người sẽ thay đổi
Bí thư Đoàn Thanh niên xã Long Hà, cho biết, những trường hợp như Nam và Thành không còn là cá biệt mà đang dần trở thành những điển hình tích cực. Ban đầu, họ rất mặc cảm, khó hòa nhập. Nhưng khi được tạo điều kiện, được tin tưởng, họ thay đổi rõ rệt. Điều quan trọng là phải trao cơ hội thật sự, chứ không chỉ dừng ở lời động viên.
Đoàn Thanh niên địa phương cũng đóng vai trò cầu nối, tổ chức các buổi chia sẻ kinh nghiệm sản xuất, hỗ trợ kỹ thuật và tạo môi trường để những người từng lầm lỡ giao lưu, học hỏi lẫn nhau.
“Một khi họ đã có việc làm ổn định, có thu nhập và được xã hội ghi nhận, họ sẽ tự ý thức giữ gìn cuộc sống đó. Không ai muốn quay lại quá khứ nữa", Bí thư đoàn xã cho biết. Ở góc nhìn gia đình và cộng đồng, sự thay đổi của những thanh niên này không chỉ là câu chuyện cá nhân, mà còn lan tỏa giá trị tích cực.
Trang trại nuôi dúi của anh Nguyễn Trung Thành duy trì quy mô hàng trăm con, trở thành mô hình kinh tế hiệu quả từ nguồn vốn hỗ trợ tái hòa nhập.
Bà Nguyễn Thị Thùy D., một người dân trong thôn nhận xét: “Ngày xưa ai cũng e dè, nhưng giờ thấy họ làm ăn đàng hoàng thì mình cũng thay đổi cách nhìn. Ai cũng có lúc sai, quan trọng là biết sửa”.
Ông Lê Anh Nam, Bí thư Đảng ủy xã Long Hà cho biết, từ năm 2024 đến nay, địa phương đã phối hợp triển khai cho 46 trường hợp vay vốn, với tổng dư nợ hơn 4,3 tỷ đồng. Theo ông, điều quan trọng không nằm ở con số, mà ở cách nguồn vốn được “kích hoạt” trong thực tế đời sống.
“Dòng vốn không nằm trên giấy, mà đã thực sự đi vào từng mô hình sản xuất cụ thể. Từ những trang trại nuôi dúi, lợn rừng, đến các vườn điều ghép, sầu riêng hữu cơ hay các điểm kinh doanh nông sản – tất cả đều đang tạo ra sinh kế bền vững cho người dân, đặc biệt là những người từng lầm lỡ”, ông Nam nhấn mạnh.
Ông Nam cũng cho rằng, để giữ vững an ninh trật tự ở cơ sở, không thể chỉ dựa vào biện pháp quản lý mà phải bắt đầu từ gốc rễ là kinh tế và sinh kế: “Khi người ta có việc làm ổn định, có thu nhập và mục tiêu sống rõ ràng, thì những suy nghĩ tiêu cực hay nguy cơ tái phạm sẽ dần bị đẩy lùi. Đây chính là giải pháp căn cơ để địa phương vừa nâng cao tiêu chí thu nhập, vừa đảm bảo vững chắc quốc phòng – an ninh”.
Từ nguồn vốn tín dụng chính sách, nhiều người hoàn lương tại xã Long Hà đã xây dựng mô hình chăn nuôi, trồng trọt bền vững, ổn định cuộc sống.
Ông Nguyễn Minh Tú, Phó Giám đốc Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Phú Riềng cho biết, việc triển khai nguồn vốn không dừng lại ở hỗ trợ tài chính, mà được thực hiện theo hướng có chọn lọc và đồng hành sát sao.
“Chúng tôi không cho vay đại trà. Mỗi trường hợp đều phải xây dựng phương án sản xuất cụ thể, khả thi, phù hợp với điều kiện thực tế của họ. Sau giải ngân, trong vòng 30 ngày, cán bộ sẽ trực tiếp kiểm tra, giám sát để đảm bảo đồng vốn được sử dụng đúng mục đích, mỗi khoản vay còn là sự trao gửi niềm tin. Khi xã hội tin tưởng, tạo cơ hội, thì người hoàn lương sẽ có thêm động lực để thay đổi, để chứng minh rằng họ có thể sống tốt và đóng góp trở lại cho cộng đồng”, ông Tú chia sẻ.
Từ những câu chuyện cụ thể ở xã Long Hà, tỉnh Đồng Nai có thể thấy, khi chính sách được triển khai đúng hướng và có sự đồng hành của cả hệ thống chính trị, nó không chỉ tạo ra sinh kế mà còn khơi dậy niềm tin. Những con người từng lầm lỡ nay không chỉ làm lại cuộc đời, mà còn trở thành nhân tố tích cực, góp phần xây dựng quê hương ngày càng phát triển.
