Cơn sốt robot hình người đang tạo ra một thế hệ tỷ phú công nghệ mới tại Trung Quốc, và hai anh em Zuo Yuyu - Zuo Jing là những cái tên mới nhất bước vào danh sách đó. Hiện nay, các hãng công nghệ toàn cầu lao vào cuộc đua phát triển robot hình người. Nhu cầu đối với linh kiện cốt lõi tăng vọt đã biến các nhà cung cấp phía sau hậu trường thành những người hưởng lợi lớn nhất.
Từ một công ty sản xuất linh kiện robot thành lập năm 2011 tại Tô Châu, Leader Harmonious Drive Systems, còn được biết đến với tên gọi Leaderdrive, hiện đã trở thành nhà sản xuất bộ giảm tốc hài hòa lớn nhất Trung Quốc. Công ty hiện nắm giữ thị phần từ 30% đến 40% theo ước tính của JP Morgan. Đà tăng trưởng mạnh mẽ của doanh nghiệp này cũng giúp hai anh em nhà sáng lập sở hữu khối tài sản khoảng 1 tỷ USD mỗi người.
Giá cổ phiếu của Leaderdrive đã tăng khoảng 40% trong vòng một năm qua nhờ kỳ vọng bùng nổ của thị trường robot hình người. Với mức giá đóng cửa 203,8 nhân dân tệ/cổ phiếu trong phiên giao dịch hôm thứ Năm, mỗi người trong hai anh em hiện nắm khoảng 17% cổ phần công ty.
Cơn sốt robot hình người biến nhà sản xuất “khớp robot” thành mỏ vàng mới
Nếu chip bán dẫn được xem là “bộ não” của robot, thì bộ giảm tốc hài hòa chính là phần “xương khớp” quyết định khả năng chuyển động chính xác của chúng. Đây là linh kiện đặc biệt quan trọng trong robot công nghiệp và robot hình người. Nhưng cũng là lĩnh vực từng bị các công ty Nhật Bản thống trị trong nhiều năm.
Leaderdrive đã chen chân vào thị trường khó nhằn đó bằng chiến lược sản xuất linh kiện với chi phí cạnh tranh hơn. Công ty hiện là nhà sản xuất bộ giảm tốc hài hòa lớn nhất Trung Quốc xét theo thị phần. Các sản phẩm của hãng đóng vai trò như khớp nối cho robot, cho phép cánh tay hay chân robot vận động linh hoạt và chính xác.
Theo JP Morgan, khách hàng trong nước của Leaderdrive gồm nhiều công ty robot hình người nổi bật như UBTech Robotics và Agibot. Báo cáo của ngân hàng này cũng cho biết công ty đã nhận được các đơn hàng nghiên cứu và phát triển quy mô nhỏ từ Tesla và Figure AI, startup robot được hậu thuẫn bởi NVIDIA.
Dù Leaderdrive không công khai danh sách khách hàng, việc được nhắc tên alongside các hãng robot đình đám cho thấy vị thế ngày càng lớn của công ty trong chuỗi cung ứng robot toàn cầu. Không chỉ sản xuất bộ giảm tốc hài hòa, Leaderdrive còn cung cấp các bộ truyền động quay được ví như “cơ bắp” của robot vì có nhiệm vụ biến tín hiệu điện thành chuyển động cơ học.
Cơn sốt robot hình người đưa doanh thu Leaderdrive tăng trưởng nhanh chóng
Những linh kiện này hiện được ứng dụng rộng rãi trong nhiều ngành công nghiệp khác nhau, từ thiết bị sản xuất chất bán dẫn cho đến máy móc y tế. Sự bùng nổ của robot công nghiệp và robot hình người đã nhanh chóng phản ánh vào kết quả kinh doanh của công ty. Trong năm 2025, lợi nhuận ròng của Leaderdrive tăng hơn gấp đôi so với năm trước, đạt 124,4 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 18,2 triệu USD.
Doanh thu của doanh nghiệp cũng tăng 47%, lên 570,7 triệu nhân dân tệ. Theo công ty, động lực tăng trưởng chính đến từ nhu cầu bùng nổ của thị trường robot. Riêng các linh kiện phục vụ robot công nghiệp và robot hình người đã đóng góp tới 74% tổng doanh thu trong năm.
Ngoài mảng robot, công ty còn có nguồn thu từ các linh kiện cơ khí, chiếm gần 20% doanh thu, bên cạnh các sản phẩm phục vụ máy CNC và thiết bị y tế. Một điểm đáng chú ý là dù khoảng 90% doanh thu vẫn đến từ thị trường nội địa Trung Quốc, Leaderdrive đang tăng tốc mở rộng ra quốc tế để tận dụng làn sóng đầu tư robot hình người tại Mỹ.
Tháng 2 năm nay, công ty thành lập liên doanh với Minth Group, nhà cung cấp linh kiện ô tô của tỷ phú Đài Loan Chin Jong Hwa, nhằm phát triển các mô-đun robot hình người cho thị trường Mỹ. JP Morgan nhận định liên doanh này “ở vị thế thuận lợi” để phục vụ các khách hàng lớn như Tesla, Figure AI và Boston Dynamics. Đồng thời hưởng lợi trực tiếp từ tốc độ ứng dụng robot hình người ngày càng nhanh tại Mỹ.
8 năm thử nghiệm phá thế độc quyền công nghệ Nhật Bản
Câu chuyện của Zuo Yuyu bắt đầu từ rất lâu trước khi robot hình người trở thành từ khóa nóng toàn cầu. Tốt nghiệp ngành vật lý tại Nanjing University, ông gia nhập công ty gia công kim loại Hengjia Metal ở Tô Châu vào năm 1999 và phụ trách mảng cơ khí. Trong giai đoạn này, Yuyu dần mở rộng danh mục sản phẩm sang cả linh kiện điện tử và thu hút được nhiều khách hàng quốc tế lớn như ABB, General Electric và Nachi-Fujikoshi.
Đến năm 2003, ông bắt đầu chuyển hướng sang lĩnh vực robot. Quyết định này được xem là cực kỳ sớm ở thời điểm Trung Quốc chưa thực sự bước vào cuộc đua tự động hóa quy mô lớn. Yuyu bắt tay vào nghiên cứu bộ giảm tốc hài hòa, loại linh kiện mà công nghệ cốt lõi khi đó gần như nằm hoàn toàn trong tay các công ty Nhật Bản. Không có bản thiết kế sẵn, không có công nghệ chuyển giao, nhóm của ông buộc phải tự mày mò thông qua quá trình thử nghiệm liên tục.
8 năm thử nghiệm để đổi lấy 1 sản phẩm hoàn thiện đầu tên
Phải mất tới 8 năm, sản phẩm đầu tiên mới hoàn thiện. Năm 2011, ông chính thức thành lập Leaderdrive để thương mại hóa công nghệ này. Trong một cuộc phỏng vấn với Shanghai Securities News năm 2020, Yuyu thừa nhận thành công của công ty đến từ sự kiên trì nhiều hơn là lợi thế công nghệ ban đầu.
Ông kể rằng nhóm nghiên cứu gần như không có tài liệu tham khảo nào trong giai đoạn đầu vì công nghệ cốt lõi đều nằm trong tay các doanh nghiệp Nhật Bản. Điều duy nhất họ có thể làm là thử nghiệm rồi thất bại, sau đó tiếp tục thử nghiệm lại. Theo Yuyu, “nếu có bí quyết thành công nào, đó là khả năng kiên trì và sẵn sàng đầu tư thời gian”.
Người anh trai Zuo Jing sau đó gia nhập công ty vào năm 2014 với vai trò tổng giám đốc, sau thời gian làm việc tại cơ quan thuế của chính phủ Trung Quốc. Sự kết hợp giữa hai anh em giúp Leaderdrive bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh hơn và tiến tới IPO.
Năm 2020, công ty niêm yết trên sàn Star Market của Thượng Hải và huy động được khoảng 1,1 tỷ nhân dân tệ trong đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng. Sự giàu lên của anh em nhà Zuo phản ánh một xu hướng lớn hơn đang diễn ra tại Trung Quốc: chuỗi cung ứng robot đang trở thành “mỏ vàng” mới của giới công nghệ.
Không chỉ các công ty sản xuất robot hoàn chỉnh, những doanh nghiệp chuyên cung cấp linh kiện cốt lõi cũng đang chứng kiến giá trị tăng vọt nhờ làn sóng đầu tư vào robot hình người. Trong nhóm tỷ phú mới nổi này còn có Wang Xinyang, người sáng lập Gpixel Changchun Microelectronics, công ty sản xuất cảm biến hình ảnh cho robot. Và Howard Huang, nhà sáng lập Orbbec, doanh nghiệp sản xuất camera thị giác 3D giúp robot nhận biết độ sâu giống mắt người.
Sự trỗi dậy của các công ty như Leaderdrive cho thấy cuộc đua robot hình người không còn chỉ là sân chơi của các hãng công nghệ Mỹ hay Nhật Bản. Trung Quốc hiện đang xây dựng cả một hệ sinh thái cung ứng linh kiện nội địa đủ sức cạnh tranh ở quy mô toàn cầu, và những doanh nhân đứng sau các mắt xích này đang trở thành những người hưởng lợi lớn nhất từ làn sóng AI - robot mới.
*Nguồn bài viết: SCMP
