Trung Quốc vượt khó, đón tin vui trong tháng 5 vừa qua

09/06/2026 13:00

Tăng trưởng thương mại của Trung Quốc đạt mức tốt hơn mong đợi trong tháng 5, khi xuất khẩu liên quan đến AI tăng vọt đã giúp làm vùng đệm cho nền kinh tế trước sự gián đoạn từ chiến tranh Iran.

Vượt lực cản từ xung đột Iran

Dữ liệu hải quan vừa công bố cho thấy xuất khẩu của Trung Quốc tăng 19,4% so với một năm trước tính theo giá trị đồng USD, tăng tốc từ mức tăng 14,1% của tháng 4. Các nhà kinh tế được Reuters thăm dò ý kiến đã dự báo mức tăng trưởng là 15%.

Đà tăng trưởng nhập khẩu tiếp tục được thiết lập, mở rộng ở mức 27,4% trong tháng 5, vượt qua mức 25,3% trong tháng 4 và đánh bại dự báo của các nhà kinh tế về mức tăng trưởng 25%.

Theo các nhà kinh tế tại Bank of America Global Research, sự gia tăng nhập khẩu phần lớn được thúc đẩy bởi chi phí đầu vào cao hơn và tập trung hẹp vào một số danh mục chọn lọc, đặc biệt là chip bán dẫn và vàng, và "hiếm khi là dấu hiệu của sự tái cân bằng".

Các nhà kinh tế của BofA cho biết: “Với nhu cầu tổng thể yếu và sự thay thế hàng nội địa đang diễn ra, sự tái cân bằng thương mại thực sự vẫn còn rất xa vời”, đồng thời cho biết thêm rằng sự bùng nổ xuất khẩu đã làm giảm tính cấp bách của Bắc Kinh đối với các chính sách kích thích có ý nghĩa.

Nền kinh tế Trung Quốc đã có dấu hiệu suy yếu sau quý đầu tiên tăng trưởng mạnh mẽ. Tăng trưởng chậm lại trên diện rộng trong tháng 4, với sản xuất công nghiệp và doanh số bán lẻ ghi nhận mức tăng yếu nhất trong nhiều năm. Vào tháng 5, thước đo chính thức về hoạt động sản xuất cũng chậm lại ở mức 50, ngưỡng phân chia giữa mở rộng và thu hẹp.

Các nhà xuất khẩu Trung Quốc cho đến nay đã vượt qua được những hậu quả từ cuộc xung đột ở Trung Đông, khi người mua ở nước ngoài đổ xô đi chốt nguồn cung trước khi chi phí năng lượng leo thang hơn nữa. Nhưng các nhà kinh tế đã cảnh báo rằng cơn gió thuận chiều này có thể chỉ tồn tại trong thời gian ngắn — một khi động lực dự trữ ở nước ngoài mờ dần, tiêu dùng nội địa ảm đạm sẽ không thể lấp đầy khoảng trống.

“Chúng tôi kỳ vọng sự bùng nổ của AI sẽ hỗ trợ sản xuất và thương mại,” Xiangrong Yu, nhà kinh tế trưởng về Trung Quốc tại Citi Bank, cho biết, khi giá cả cao hơn đối với hàng hóa công nghệ và chất bán dẫn thúc đẩy tăng trưởng chung. “Nhu cầu trong nước có thể tiếp tục cho thấy sự yếu kém,” ông Yu nói thêm.

Ông Yu dự đoán tăng trưởng doanh số bán lẻ, một thước đo về tiêu dùng, có thể giảm xuống 0 trong tháng 5 do tác động mờ nhạt từ các khoản trợ cấp thu cũ đổi mới, tiếp tục chậm lại so với mức tăng trưởng 0,2% thấp nhất trong ba năm qua vào tháng 4.

Một thị trường việc làm yếu kém dai dẳng cũng làm gia tăng áp lực lên chi tiêu của người tiêu dùng. “Bất chấp xuất khẩu tăng vọt, số lượng việc làm trong ngành sản xuất vẫn tiếp tục bị thu hẹp,” Frederic Neumann, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực châu Á tại Ngân hàng HSBC cho biết, khi mức tăng năng suất từ tự động hóa làm giảm nhu cầu về nhân công.

Tăng trưởng không đồng đều

Nền kinh tế Trung Quốc đã phát triển thành mô hình tăng trưởng mà các nhà kinh tế gọi là "tốc độ chữ K", với sự bùng nổ của các lĩnh vực sản xuất và xuất khẩu trái ngược với sự yếu kém kéo dài của thị trường bất động sản và chi tiêu tiêu dùng.

Xuất khẩu vẫn là điểm sáng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, được thúc đẩy bởi nhu cầu mạnh mẽ trên toàn cầu đối với công nghệ AI và các sản phẩm năng lượng tái tạo.

Trong khi nhu cầu vẫn còn yếu, chi phí hàng hóa tăng cao do sự gián đoạn đối với dòng chảy năng lượng qua Eo biển Hormuz đã giúp giảm bớt áp lực giảm phát vốn đang gây khó khăn cho nền kinh tế Trung Quốc trong nhiều năm qua.

Các nhà kinh tế dự đoán lạm phát giá sản xuất của nước này, dự kiến công bố vào thứ Tư, sẽ tăng tốc lên 3,8% trong tháng 5, mức mạnh nhất trong gần bốn năm, khi các nhà sản xuất gánh chịu chi phí đầu vào cao hơn, theo một cuộc thăm dò của Reuters. Lạm phát tiêu dùng dự kiến sẽ tăng ở mức khiêm tốn 1,3%.

Trung Quốc, quốc gia nắm giữ khoảng 15% lượng dầu dự trữ toàn cầu trước khi chiến tranh nổ ra, có thể cạn kiệt nguồn dự trữ dầu của mình vào cuối tháng 10 nếu buộc phải rút lượng hàng tồn kho để bù đắp cho bất kỳ sự thiếu hụt nguồn cung nào, theo Fitch Ratings.

“Mặc dù nguồn cung cấp điện ổn định của Trung Quốc có thể tạo ra một vùng đệm, nhưng cú sốc nguồn cung do hệ quả của cuộc khủng hoảng năng lượng sẽ vẫn gây ra thiệt hại cho nền kinh tế Trung Quốc thông qua tình trạng thiếu hụt và giá cả cao hơn,” Jing Wang, Nhà kinh tế về Trung Quốc tại Nomura cho biết.

Tham khảo: CNBC