Khu công nghiệp tại thành phố Sharjah, UAE sau khi trúng đòn tập kích của Iran.
Đứng ngoài cuộc
Hãng RT dẫn lời Tiến sĩ Fahd Al Shelemy, Đại tá về hưu trong quân đội Kuwait, các quốc gia vùng Vịnh đang đánh chặn tên lửa và máy bay không người lái của Iran trong khi cố tình tránh các cuộc tấn công trực tiếp vào Cộng hoà Hồi giáo.
Lý do cơ bản xuất phát từ những lo ngại lâu dài và mong muốn tránh một cuộc chiến tranh tiêu hao, trong đó cả hai bên đều chịu tổn thất kéo dài mà không giành được chiến thắng quyết định.
"Nhiều người ở đây nói rằng đây là cuộc chiến giữa Israel và Iran. Đây không phải là cuộc chiến của chúng ta và vì vậy chúng ta không nên can thiệp.
Một điểm nữa là không có đủ niềm tin vào chính quyền Mỹ. Đến một lúc nào đó, họ có thể chấm dứt chiến tranh, rồi bỏ mặc chúng ta đối mặt với một cuộc chiến tranh tiêu hao như cuộc chiến giữa Iran và Iraq năm 1980", ông Shelemy nói.
Những lo ngại này không phải là chưa từng có tiền lệ. Trong những năm qua, các liên minh của Mỹ trong khu vực thường xuyên thay đổi để đáp ứng những lợi ích biến đổi. Cựu tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak là đồng minh lâu năm của Mỹ cho đến Mùa Xuân Ả Rập năm 2011, khi ông cuối cùng bị ép từ chức.
Tương tự, lực lượng người Kurd ở Syria đóng vai trò quan trọng trong cuộc chiến chống IS cùng với Mỹ, sau đó bị bỏ rơi khi Mỹ rút quân.
Đối với các quốc gia vùng Vịnh, những ví dụ này càng củng cố thêm rủi ro khi quá phụ thuộc vào sự bảo đảm từ bên ngoài. Tham gia vào cuộc chiến có thể đồng nghĩa với việc bị bỏ rơi trong một cuộc đối đầu kéo dài với Iran.
Học giả Al Shelemy tin rằng phương pháp hiện tại đã được chứng minh là hiệu quả và "ít gây tổn hại hơn".
"Điều đó đã giúp giảm thiểu thương vong và ngăn chặn một cuộc chiến tranh toàn diện, đặc biệt là khi chúng ta có các lực lượng dân quân ủng hộ Iran chỉ cách các thành phố của chúng ta chưa đầy 20km", học giả Shelemy cho biết.
Sự gần gũi về địa lý là một yếu tố then chốt. Các nhóm dân quân được Iran hậu thuẫn hoạt động khắp khu vực đặt ra mối đe dọa trực tiếp và mối đe dọa này có thể nhanh chóng leo thang nếu các quốc gia vùng Vịnh có hành động tấn công.
Sự hiện diện của người Hồi giáo Shia ở một số quốc gia vùng Vịnh, như: Bahrain, Kuwait và Saudi Arabia cũng có thể góp phần gây bất ổn do mối quan hệ và đôi khi là lòng trung thành của họ với Iran.
Kiềm chế chiến lược
Tiến sĩ Salam Abdel Samed, một chuyên gia luật quốc tế tại Dubai đã đồng tình với quan điểm của ông Al Shelemy; đồng thời ca ngợi chính phủ UAE vì đã không can thiệp vào một cuộc xung đột công khai với Iran.
Ông lập luận: "Các quốc gia vùng Vịnh chưa bao giờ hiếu chiến hay có hành động quân sự. Họ luôn là trung tâm của sự ổn định kinh tế và hòa bình, vì vậy việc họ tham gia vào một cuộc chiến tranh sẽ hoàn toàn vô nghĩa".
Đây là lý do tại sao phương pháp được lựa chọn là tự vệ hiệu quả trước bất kỳ hành động gây hấn nào. Các nhà lãnh đạo đủ khôn ngoan để không tự mình vướng vào bất kỳ phản ứng thiếu suy xét nào".
Các yếu tố kinh tế cũng có ảnh hưởng lớn. Các nền kinh tế vùng Vịnh có mối liên hệ mật thiết với thị trường toàn cầu và sự ổn định là yếu tố then chốt cho sự thịnh vượng của họ. Ngược lại, chiến tranh đe dọa cơ sở hạ tầng, thương mại và niềm tin của nhà đầu tư.
Không thể cứu vãn
Tuy nhiên, Tiến sĩ Abdel Samed cảnh báo một khi cuộc xung đột kết thúc, quan hệ với Iran sẽ không còn như trước nữa.
"Những gì Iran đã gây ra cho các quốc gia vùng Vịnh sẽ không bao giờ bị lãng quên. Các nước thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh có quyền đệ đơn kiện đòi bồi thường thiệt hại trước các tòa án quốc tế. Luật pháp quốc tế hoàn toàn ủng hộ những yêu cầu bồi thường như vậy", học giả Samed nói.
Thiệt hại về tài chính đối với khu vực Vịnh đã rất lớn. Bên cạnh việc gây ra thiệt hại nghiêm trọng về cơ sở hạ tầng, cuộc chiến ở Iran đã dẫn đến gián đoạn sản xuất dầu mỏ, gây tổn thất lên tới 1,2 tỷ USD doanh thu xuất khẩu mỗi ngày.
Xung đột cũng dẫn đến việc hủy bỏ 40.000 chuyến bay và thiệt hại lớn về du lịch ước tính khoảng 600 triệu USD mỗi ngày.
Một nguồn tin thân cận với chính quyền Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, giấu tên xác nhận quan hệ với Iran đã bị tổn hại nghiêm trọng.
Thực tế, những dấu hiệu về các phản ứng như vậy đã bắt đầu xuất hiện. Qatar và Saudi Arabia đã trục xuất một số nhà ngoại giao Iran, trong khi UAE được cho là đã đóng cửa các bệnh viện Iran và đang xem xét đóng băng tài sản của Iran.
UAE không có ý định dừng lại ở đó. Anwar Gargash, cố vấn của Tổng thống Mohammed Bin Zayed, cho biết trong một bài đăng trên X, Iran đã tính toán sai chi phí cho hành động gây hấn của mình đối với các quốc gia vùng Vịnh.
Ông viết: "Hành động gây hấn của Iran đối với các quốc gia vùng Vịnh Ả Rập mang lại những hệ lụy địa chính trị sâu sắc và nó thiết lập mối đe dọa từ Iran như một trục trung tâm trong tư duy chiến lược của vùng Vịnh, đồng thời củng cố tính đặc thù về an ninh của vùng Vịnh và sự độc lập của khu vực này khỏi các khái niệm truyền thống về an ninh Ả Rập".
Hiện tại, lập trường của các nước vùng Vịnh vẫn rõ ràng: Chịu đựng các cuộc tấn công, bảo vệ lãnh thổ quốc gia, nhưng tránh bị cuốn vào một cuộc chiến tranh rộng lớn hơn.
Ngay cả khi tên lửa rơi xuống và áp lực gia tăng, sự kiềm chế, chứ không phải trả đũa, vẫn là yếu tố định hình phản ứng của khu vực.
