Tờ Fortune cho hay trong một nỗ lực nhằm duy trì nguồn điện cho hàng trăm nghìn hộ gia đình, giới chức Mỹ đang chuẩn bị thực hiện một kế hoạch chưa từng có: Xả một lượng nước khổng lồ tương đương với 50.000 chiếc bồn cầu hoạt động liên tục vào lòng hồ Utah.
Đây không chỉ là một cuộc khủng hoảng nước đơn thuần, mà là một bài toán kỹ thuật hóc búa về việc bảo trì hạ tầng năng lượng sạch trước sự khắc nghiệt của biến đổi khí hậu.
Xung đột hạ tầng
Sau một mùa đông khô hạn nhất trong lịch sử ghi nhận, hồ Powell (một trong những hồ chứa quan trọng nhất trên sông Colorado) đang rơi vào tình trạng cạn kiệt nghiêm trọng. Để giữ cho các tuabin thủy điện tại đập Glen Canyon tiếp tục quay, các nhà quản lý nguồn nước buộc phải thực hiện một kế hoạch táo bạo: Chuyển một phần ba lượng nước từ hồ chứa Flaming Gorge ở thượng nguồn (thuộc Wyoming và Utah) xuống hạ lưu để tiếp ứng.
Lượng nước dự kiến được xả ra sẽ vượt qua cả kỷ lục năm 2022, tạo nên những dòng thác dữ dội trong các hẻm núi phía Đông Utah. Mục tiêu tối thượng là nâng cao mực nước hồ Powell để duy trì nguồn điện sạch, giá rẻ cho hơn 350.000 hộ gia đình.
Tuy nhiên, bài toán năng lượng này lại là một trò chơi có tổng bằng không. Việc cứu hồ Powell đồng nghĩa với việc hồ Mead tại Las Vegas (hồ chứa lớn nhất nước Mỹ) sẽ tiếp tục lùi sâu vào tình trạng báo động. Những gì còn lại tại hồ Mead hiện nay là hình ảnh những xác tàu đắm và cả di cốt người bị vùi lấp bấy lâu nay dần lộ ra khi mặt nước rút xuống.
Thủy điện luôn được quảng bá là nguồn năng lượng tái tạo hoàn hảo, nhưng nó chỉ đúng khi… có nước. Theo bà Leslie James, Giám đốc điều hành Hiệp hội Phân phối Năng lượng Sông Colorado, đây là tình huống chưa từng thấy trong suốt 48 năm sự nghiệp của bà.
Việc mất đi nguồn thủy điện từ đập Glen Canyon không chỉ là mất đi những MW điện sạch mà còn gây áp lực kinh tế nặng nề lên các cộng đồng nghèo và các hợp tác xã điện phi lợi nhuận. Khi thủy điện bằng không, cơ quan quản lý năng lượng WAPA buộc phải mua điện từ thị trường tự do với mức giá đắt đỏ hơn nhiều, và chắc chắn đó không phải là điện tái tạo.
Thực tế đã chứng minh tại Heber Light & Power, phía đông nam Salt Lake City, giá điện đã liên tục tăng trong 5 năm qua để bù đắp cho sự thiếu hụt này, với mức tăng gần nhất lên tới 13%.
Hồ Powell hiện chỉ còn hoạt động ở mức 23% công suất thực tế. Nếu mực nước rơi xuống dưới ngưỡng 1.075 mét so với mực nước biển, các cửa lấy nước của tuabin sẽ bắt đầu hút không khí, gây hỏng hóc hệ thống và khiến toàn bộ nhà máy ngừng hoạt động. Đây là kịch bản chưa bao giờ xảy ra kể từ khi con đập hoàn thành vào năm 1963.
Bên cạnh áp lực về điện, việc dồn nước để cứu hồ Powell còn gây ra những hệ lụy sinh thái khó lường. Lớp nước ấm trên bề mặt hồ Powell có thể tạo điều kiện cho loài cá vược miệng nhỏ (một loài xâm lấn) phát triển mạnh, đe dọa trực tiếp đến loài cá bản địa humpback chub đang trong tình trạng nguy cấp ở hạ lưu Grand Canyon.
Dù các chủ bến tàu tại Flaming Gorge đang lo sốt vó khi mực nước tại bến của họ có thể giảm tới 8 mét trong năm tới, họ vẫn phải hy vọng vào một phép màu từ mẹ thiên nhiên.
"Chúng tôi từng được cứu bởi một mùa đông ẩm ướt sau đợt xả nước năm 2022," một chủ bến tàu chia sẻ với tờ Fortune.
Thế nhưng, một hoặc hai năm mưa thuận gió hòa khó có thể đảo ngược được xu hướng "siêu hạn hán" kéo dài suốt một phần tư thế kỷ qua. Cuộc chiến tại lưu vực sông Colorado không chỉ là câu chuyện về việc xả bao nhiêu nước, mà là lời cảnh tỉnh về giới hạn của hạ tầng năng lượng truyền thống trước một hành tinh đang nóng lên từng ngày.
*Nguồn: Fortune, BI
