Khi gã khổng lồ ngành sản xuất bia Coors tung ra một chiến dịch quảng cáo mới vào đầu năm 2021, hình thức của nó đã khiến nhiều người bất ngờ. Công ty đang lên kế hoạch xâm nhập vào giấc mơ của mọi người để khiến họ mua, và có lẽ là uống, bia Coors.
Thí nghiệm gây tranh cãi
Coors khuyến khích mọi người xem một đoạn video trực tuyến ngắn trước khi đi ngủ, sau đó bật một "không gian âm thanh" kéo dài 8 tiếng liên tục trong suốt đêm. Theo tuyên bố từ công ty, nếu thành công, phương pháp "định hướng giấc mơ có mục tiêu" này sẽ kích hoạt những "giấc mơ sảng khoái" về Coors.
Hiện chưa rõ có bao nhiêu người đã tham gia vào quá trình thao túng giấc mơ này — kết quả tìm kiếm hàng đầu trên Google cho cụm từ "Coors dreams" hiện tại là bài hát "Dreams" do ban nhạc pop-rock người Ireland The Corrs biểu diễn - nhưng các chuyên gia cảnh báo rằng chiến dịch của Coors không chỉ là một trò đùa tiếp thị, mà có thể đã mở ra một cánh cửa dẫn đến một tương lai đầy rắc rối.
"Họ đang cố gắng ép một loại đồ uống gây nghiện lên những người vốn ngây thơ trước những gì đang bị áp đặt lên mình. Tôi không biết liệu mọi chuyện còn có thể tồi tệ hơn thế này được không," Bob Stickgold, nhà nghiên cứu thần kinh nhận thức kiêm giáo sư tâm thần học tại Trường Y Harvard, nhận định về những nỗ lực của Coors, điều mà ông tin rằng có khả năng sẽ được các công ty khác bắt chước.
"Bất kỳ điều gì bạn có thể tưởng tượng cho một chiến dịch quảng cáo, về mặt lập luận, đều có thể được nâng cao hiệu quả bằng cách vũ khí hóa giấc ngủ," Stickgold nói.
Stickgold là một trong những đồng tác giả của một bức thư ngỏ gần đây, vốn đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về việc các công ty sử dụng phương pháp định hướng giấc mơ có mục tiêu. Bức thư được ký bởi 35 nhà nghiên cứu về giấc ngủ và giấc mơ trên toàn thế giới.
Bức thư cảnh báo: "Quảng cáo bằng TDI không phải là một trò đùa vui vẻ, mà là một bước trượt dài dẫn đến những hệ lụy thực tế. Tiềm năng lạm dụng các công nghệ này vừa đáng sợ vừa rõ ràng."
"Ủ giấc mơ" là như thế nào?
Theo các nhà nghiên cứu, khái niệm về ủ giấc mơ - "các kỹ thuật được áp dụng trong lúc tỉnh táo để giúp một người mơ về một chủ đề cụ thể" - đã tồn tại hàng ngàn năm qua.
Trong quá khứ gần hơn, Salvador Dalí từng có thói quen cầm một chiếc thìa khi ngủ trưa nhằm tăng cường khả năng sáng tạo của mình. Khi Dalí bắt đầu chìm vào giấc ngủ sâu hơn, và hy vọng là sẽ mơ, chiếc thìa sẽ rơi khỏi tay ông xuống một chiếc đĩa ăn được đặt sẵn bên dưới, khiến ông tỉnh giấc giữa trạng thái mà ông có thể ghi nhớ rõ ràng những hình ảnh hoặc viễn cảnh mình vừa thoáng mơ thấy.
Trong một thập kỷ qua, các nghiên cứu đã chứng minh rằng giấc mơ của con người có thể bị định hướng một cách chính xác hơn, và con người có thể cực kỳ dễ bị tổn thương trước các ý tưởng được đưa vào khi họ đang ngủ.
Một nghiên cứu vào năm 2014 cho thấy những người hút thuốc khi được tiếp xúc với mùi thuốc lá và trứng thối trong lúc ngủ đã hút ít hơn 30% lượng thuốc trong tuần tiếp theo, trong khi Stickgold cho biết các nghiên cứu khác đã chứng minh định kiến sắc tộc có thể giảm bớt nhờ phương pháp định hướng giấc mơ có mục tiêu.
Dù phần lớn các nghiên cứu cho đến nay đều nhắm đến các kết quả tích cực, các nhà khoa học lo ngại mối đe dọa từ quảng cáo trong giấc mơ là có thật, và trong một thế giới ngày càng được kết nối bằng dây cáp công nghệ, việc này nhiều khả năng sẽ không chỉ giới hạn ở sự tự nguyện tham gia.
Quảng cáo trong giấc mơ
"Có khoảng 30 triệu người đặt các thiết bị nghe lén kiểu Alexa này trong phòng ngủ của họ. Và những thiết bị đó có thể phát bất cứ thứ gì họ muốn vào bất cứ lúc nào, các nhà quảng cáo có thể mua thời lượng quảng cáo cho những nội dung họ muốn phát vào lúc 2 giờ 30 phút sáng," Stickgold nói.
"Bạn có thể rơi vào tình cảnh kiểu tác phẩm 1984, nơi các nhà quảng cáo mua thời lượng quảng cáo trên các thiết bị này, và không một ai biết rằng mình đang nghe thấy chúng."
Quá trình này sẽ không hoàn toàn thẳng băng dễ dàng. Để bán được một dự án một cách ép buộc thông qua giấc mơ, chiến dịch quảng cáo tiềm năng sẽ phải được liên kết với những quảng cáo mà con người nhìn thấy khi họ đang thức.
Stickgold cho biết việc này có thể được thực hiện bằng cách phát một âm thanh nhất định mỗi khi một sản phẩm - chẳng hạn như một lon bia Coors hoặc một cuốn album của The Corrs - được nhìn thấy trong một quảng cáo trên tivi hoặc YouTube.
Về mặt lý thuyết, việc phát lại âm thanh đó khi ai đó đang ngủ, có thể thông qua một thiết bị gia dụng, sau đó sẽ kích hoạt những giấc mơ về việc sẽ tuyệt vời thế nào nếu được uống một lon bia, hoặc lắng nghe một nhóm nhạc cụ guitar và violin đến từ Ireland.
Đó là một suy nghĩ đáng để tỉnh táo, và trong nỗ lực nhằm tránh những kịch bản như vậy, bức thư hồi tháng Sáu đã kêu gọi các quy định nghiêm ngặt hơn đối với quảng cáo để ngăn chặn các sản phẩm bị nhồi nhét vào giấc mơ. Stickgold cho biết Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC) vốn đã hạn chế một số quảng cáo lén lút (quảng cáo dưới ngưỡng cảm giác), chẳng hạn như việc nhấp nháy các từ ngữ hoặc hình ảnh trong các bộ phim hoặc chương trình truyền hình, và sẽ có thể can thiệp.
"Một hướng đi mà chúng ta có thể thực hiện tại Mỹ là xin một phán quyết từ FTC, rằng bất kỳ nỗ lực nào nhằm thao túng con người trong lúc họ đang ngủ, cho dù là cụ thể qua việc dẫn dụ giấc mơ hay qua các quy trình học tập phụ thuộc vào giấc ngủ khác, đều sẽ bị tính là các quy trình thương mại không lành mạnh tương tự," Stickgold nói.
Ủy ban này vẫn chưa đưa ra bình luận về việc liệu họ có tham gia vào vấn đề này hay không, ngay cả khi các nghiên cứu cho biết một số công ty đang tích cực kiểm tra tiềm năng tìm đường sâu chuỗi vào giấc mơ.
Giấc ngủ của chúng ta có thể tạm thời an toàn vào lúc này, nhưng các nhà khoa học tin rằng đây là một mối đe dọa có thật.
"Chúng tôi tin rằng các hành động chủ động và các chính sách bảo vệ mới là vô cùng cấp bách," Stickgold và các đồng nghiệp chuyên gia về giấc ngủ của ông đã viết.
"Để ngăn các nhà quảng cáo thao túng một trong những nơi trú ẩn cuối cùng của tâm trí tỉnh táo và vô thức vốn đã bị bao vây của chúng ta: những giấc mơ của chúng ta."
Nguồn: The Guardian
