Tờ South China Morning Post (SCMP) đưa tin, nhắm đến các cơ sở vận chuyển khổng lồ mới gần đập Tam Hiệp, Trung Quốc mới đây đã chính thức khởi công một dự án đầy tham vọng nhằm cho phép các tàu lớn hơn đi qua và tối ưu hóa hoạt động hậu cần dọc theo tuyến đường thủy quan trọng nhất của nước này.
Điểm nhấn của dự án xây dựng cơ sở hạ tầng trị giá 77,2 tỷ nhân dân tệ (tương đương 11,4 tỷ USD), dự kiến kéo dài gần một thập kỷ, là một loạt các âu tàu khổng lồ – những công trình đồ sộ còn được gọi là “thang máy nước” hoặc “cầu thang nước” được xây dựng trong đập.
Sau nhiều năm nghiên cứu tính khả thi và thiết kế, dự án trọng điểm này đã được đưa vào kế hoạch 5 năm lần thứ 15 của Trung Quốc (2026-2030) và được xem là nền tảng trong chiến lược của Bắc Kinh nhằm biến tuyến đường thủy dài nhất châu Á – sông Dương Tử, nơi đập Tam Hiệp bắc qua – thành một tuyến vận tải đường thủy có công suất cao.
Ảnh chụp từ trên cao đập Tam Hiệp vào ngày 19/6/2026. Ảnh: Tập đoàn Tam Hiệp
Lễ khởi công hôm 8/6 đánh dấu bước tiếp theo trong nỗ lực cải thiện liên kết giữa một số siêu đô thị khi nền kinh tế lớn thứ hai thế giới tìm cách củng cố kết nối nội địa để duy trì tăng trưởng.
Kênh CNTG (Trung Quốc) ngày 22/6 đưa tin, theo Tập đoàn Tam Hiệp thuộc sở hữu nhà nước Trung Quốc, hơn 56% tổng khối lượng công việc đào móng theo kế hoạch đã được hoàn thành, và giai đoạn đào móng ban đầu dự kiến sẽ hoàn tất vào tháng 10 năm nay.
Theo SCMP, dự án này được coi là công trình hạ tầng lớn nhất dọc sông Dương Tử trong nhiều thập kỷ, vượt xa quy mô của các công trình trước đây kể từ khi con sông được đắp đập vào năm 1997 để kiểm soát lũ lụt và sản xuất thủy điện. Tính cấp thiết của dự án xuất phát từ nhu cầu vận chuyển hàng hóa tăng vọt, làm quá tải các cơ sở hiện có được xây dựng vào năm 2003.
“Các âu tàu và thang nâng tàu cũ ở Tam Hiệp đã trở thành điểm nghẽn”, các quan chức Bộ Giao thông Vận tải Trung Quốc được Tân Hoa Xã (Trung Quốc) dẫn lời cho biết. “Ngay cả những kế hoạch táo bạo nhất [cách đây nhiều thập kỷ] cũng không lường trước được sự tăng trưởng khổng lồ về lượng hành khách và hàng hóa vận chuyển dọc sông Dương Tử hiện nay.”
SCMP đưa tin, đập Tam Hiệp đã cải thiện đáng kể điều kiện giao thông đường thủy trên sông Dương Tử, thúc đẩy sự tập trung các cụm công nghiệp dọc theo tuyến đường thủy dài 6.300 km. Khối lượng vận chuyển hàng hóa đã tăng đều đặn giữa các trung tâm đô thị lớn, từ Trùng Khánh ở phía tây nam Trung Quốc, qua Vũ Hán ở miền trung, đến các đô thị lớn ven biển phía đông như Nam Kinh và Thượng Hải ở vùng đồng bằng sông Dương Tử trù phú, nơi sông đổ ra Biển Hoa Đông.
Khối lượng hàng hóa đi qua các âu tàu hiện có lần đầu tiên vượt quá công suất thiết kế 100 triệu tấn vào năm 2011. Đến năm 2025, khối lượng hàng hóa đã lên tới 173 triệu tấn.
Sự hạn chế về công suất này có nguy cơ làm đình trệ kế hoạch chiến lược của Bắc Kinh về đô thị hóa và hội nhập công nghiệp trên toàn lưu vực sông Dương Tử, vốn kết nối các đô thị lớn ven biển với các tỉnh miền trung và miền tây của Trung Quốc. Khi các nhà sản xuất dọc theo con sông ngày càng phụ thuộc vào tuyến đường thủy để vận chuyển linh kiện và sản phẩm hoàn thiện, và khi du lịch đường sông ngày càng phát triển, các âu tàu cũ đã trở nên khó đáp ứng được nhu cầu.
Ảnh chụp ngày 8/6/2026 cho thấy công trường xây dựng trong giai đoạn đào móng ban đầu của dự án đường thủy mới Tam Hiệp ở thành phố Nghi Xương, tỉnh Hồ Bắc, miền trung Trung Quốc. Ảnh: Tân Hoa Xã
Theo SCMP, cốt lõi kỹ thuật của dự án quy mô lớn mới là một kênh đào mới với hệ thống âu tàu hai chiều năm tầng dài 6.680 mét. Dự án cũng sẽ bao gồm việc mở rộng các kênh dẫn vào thượng nguồn và hạ nguồn và các âu tàu hỗ trợ.
Khi hoàn thành, các tàu trọng tải 10.000 tấn (được coi là những tàu sông rất lớn) sẽ có thể di chuyển qua đập một cách nhanh chóng, tăng công suất thông lượng hàng năm lên 336 triệu tấn (gấp đôi mức thực tế hiện nay), đồng thời giảm chi phí hậu cần hơn nữa.
Liu Weiping - Chủ tịch Tập đoàn Tam Hiệp, đơn vị vận hành đập và các âu tàu trong tương lai - được Tân Hoa Xã dẫn lời cho biết lợi ích kinh tế sẽ vượt xa lĩnh vực vận tải biển.
“Dự án này sẽ cải thiện đáng kể hiệu quả thực hiện chiến lược phát triển Vành đai kinh tế sông Dương Tử và hỗ trợ lưu thông kinh tế trong nước [Trung Quốc]”, ông nói.
