Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa công bố dự thảo Nghị định ban hành Quy chế tổ chức, quản lý và sử dụng Quỹ Học bổng Quốc gia để lấy ý kiến rộng rãi trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ và Cổng Thông tin điện tử của Bộ.
Việc xây dựng Nghị định nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách học bổng, cụ thể hóa các định hướng lớn của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 71 ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
Bộ GD&ĐT lấy ý kiến dự thảo Nghị định về Quỹ Học bổng Quốc gia.
Theo Bộ GD&ĐT, hệ thống học bổng hiện nay còn phân tán, chủ yếu mang tính ngắn hạn, chưa hình thành được cơ chế phát hiện sớm, bồi dưỡng liên tục và đầu tư trọng tâm cho người học có tiềm năng. Đồng thời, chưa có đầu mối cấp quốc gia đủ điều kiện pháp lý và tổ chức để điều phối, huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực học bổng.
Dự thảo Nghị định đặt mục tiêu thiết lập Quỹ Học bổng Quốc gia như một công cụ chính sách cấp quốc gia, góp phần tạo đột phá trong phát hiện, bồi dưỡng nhân tài; hình thành cơ chế hỗ trợ người học theo lộ trình dài hạn, liên thông từ phổ thông đến sau đại học; đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và bảo đảm minh bạch, tránh trùng lặp chính sách.
Quỹ được thiết kế hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng; các nguồn tài chính được quản lý, hạch toán riêng theo từng loại, bảo đảm công khai, minh bạch. Dự thảo cũng quy định nguyên tắc không cấp trùng học bổng cùng nội dung chi và thời gian hỗ trợ với các nguồn từ ngân sách nhà nước.
Đáng chú ý, Quỹ vận hành theo cơ chế linh hoạt, gắn với giám sát, hậu kiểm, trách nhiệm giải trình và ứng dụng chuyển đổi số trong quản trị. Nguồn lực tài chính được huy động đa dạng, trong đó ngân sách nhà nước đóng vai trò hỗ trợ khởi tạo, đồng thời mở rộng tiếp nhận tài trợ, đồng tài trợ, ủy thác, đóng góp tự nguyện từ tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước.
Theo dự thảo, Quỹ sẽ triển khai 5 chương trình học bổng gồm: học bổng tài năng; học bổng đi học tại nước ngoài; học bổng theo điều ước, thỏa thuận quốc tế; học bổng thu hút người nước ngoài học tại Việt Nam; và học bổng tạo cơ hội phát triển cho các nhóm ưu tiên.
Việc xét chọn học bổng được thực hiện theo khung tiêu chí, thang điểm do Bộ GD&ĐT quy định, bảo đảm khách quan, minh bạch, có cơ chế so sánh, xếp hạng giữa các ứng viên, đồng thời phòng ngừa xung đột lợi ích.
Đối với người học không thuộc diện ưu tiên, tiêu chuẩn xét chọn được thiết kế cao, mang tính cạnh tranh, đòi hỏi năng lực, thành tích và tiềm năng phát triển nổi trội. Các chương trình học bổng được định hướng hỗ trợ có chọn lọc, không dàn trải, gắn với kết quả đầu ra của người học.
Về dài hạn, Quỹ Học bổng Quốc gia được kỳ vọng không chỉ là công cụ hỗ trợ tài chính, mà còn là cơ chế đầu tư cho nguồn vốn con người, góp phần nâng cao chất lượng nhân lực, thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh quốc gia.
