Ngày 2/1, Mỹ đạt thỏa thuận thương mại với Ấn Độ, trong đó Tổng thống Donald Trump tuyên bố New Delhi hứa sẽ ngừng mua dầu Nga và chuyển sang nhập từ Mỹ và Venezuela. Tuy nhiên, dữ liệu cho thấy các đội tàu chở dầu bóng tối vẫn tiếp tục dỡ hàng tại các cảng Ấn Độ.
Theo công ty phân tích dữ liệu Kpler, 4 tàu chở dầu có liên quan đến hạm đội bóng tối của Nga đang dỡ hàng hoặc đang trong quá trình dỡ các lô dầu bị cấm vận tại các cảng của Ấn Độ.
Trong những tháng gần đây, đội tàu ngầm toàn cầu vận chuyển dầu bị trừng phạt, ước tính lên tới 1.400 tàu, đã tìm cách lách lệnh kiểm soát của Mỹ đối với dầu mỏ Venezuela và Iran.
Một phân tích gần đây của Lloyd’s List về đội tàu ngầm toàn cầu sau các hành động quân sự của Mỹ tại Venezuela cho thấy rằng trong số khoảng 50 tàu chở đầy dầu của Venezuela, ít nhất 5 tàu đã hoàn thành việc giao hàng đến Trung Quốc với Hệ thống Nhận dạng Tự động (AIS) của tàu hoạt động bình thường. Điều này cho thấy “áp lực thực thi pháp luật vẫn chưa có tác dụng”.
Dầu thô Nga bị trừng phạt cũng phải đối mặt với các biện pháp cưỡng chế ngày càng gia tăng. Mới đây, Pháp đã bắt giữ tàu chở dầu Grinch, khởi hành từ Murmansk hồi đầu tháng này với một lô hàng dầu của Nga. Vụ bắt giữ này là trường hợp đầu tiên trong kế hoạch của EU và Anh nhằm ngăn chặn hạm đội ngầm của Nga.
Bất chấp các áp lực bên ngoài, lượng dầu nhập khẩu từ Nga vào Ấn Độ vẫn đạt mức kỷ lục trong năm nay.
“Năm 2025, dầu Nga chiếm 33% tổng lượng dầu nhập khẩu bằng đường biển của Ấn Độ và 25% lượng dầu xuất khẩu bằng đường biển của Nga”, Niels Rasmussen, nhà phân tích vận tải biển chính tại Bimco cho biết.
Trước khi xung đột Nga-Ukraine nổ ra năm 2022, có tới 2/3 lượng dầu thô và sản phẩm dầu mỏ nhập khẩu của Ấn Độ đến từ vùng Vịnh Ba Tư. Theo Bimco, đến năm 2025, con số này đã giảm xuống còn 45%.
Trong bối cảnh lượng dầu thô xuất khẩu từ Venezuela giảm và Ấn Độ giảm nhập khẩu dầu từ Nga, nhiều tàu trong số đó có thể bị ngừng hoạt động. Nhưng Book cho rằng đội tàu ngầm toàn cầu có thể hoán đổi cho nhau, và nếu có cơ hội vận chuyển dầu bị cấm vận, chủ sở hữu các tàu này sẽ tận dụng nó.
“Đội tàu ngầm di chuyển từ khu vực có nhu cầu này sang khu vực khác, và chừng nào lệnh trừng phạt vẫn còn hiệu lực, vẫn sẽ có một số tàu ngầm được sử dụng. Các tàu chở dầu từng tham gia giao dịch với Venezuela giờ đây sẽ chuyển sang giao dịch với Iran và Nga”.
Bất chấp lệnh trừng phạt và việc siết chặt kiểm soát vận chuyển dầu thô, Nga vẫn nhanh chóng tăng cường hạm đội ngầm bằng cách đổi cờ trên các tàu từng vận chuyển dầu của Venezuela. Vào tháng 12, 17 tàu bị trừng phạt đã được đổi sang treo cờ Nga. Một trong những tàu chở dầu bị Mỹ bắt giữ trong cuộc phong tỏa dầu mỏ Venezuela là một tàu Nga mới được đổi cờ.
Book giải thích rằng yếu tố kinh tế trong ngành lọc dầu, nơi biên lợi nhuận eo hẹp, tạo điều kiện thuận lợi cho việc bán dầu bị cấm vận với giá chiết khấu. “Chiết khấu cực kỳ hấp dẫn đối với các nhà máy lọc dầu”, và điều đó có nghĩa là những thùng dầu bị cấm vận được vận chuyển bởi “đội tàu ngầm” sẽ tìm được nơi tiêu thụ. Book nói thêm: “Chừng nào lệnh cấm vận còn hiệu lực, thì việc lách luật và tìm cách vượt qua lệnh cấm vận vẫn có khả năng xảy ra”.
Những giải pháp thay thế này cuối cùng lại có lợi cho Trung Quốc – nước mua chính dầu thô của Nga và Iran, Book nhận định.
“Rõ ràng là vẫn còn những khách mua dầu bị cấm này rất nhiệt tình, cụ thể là Trung Quốc và Ấn Độ”, Jean-Charles Gordon, phó chủ tịch phụ trách hàng hải và hậu cần tại Kpler, cho biết. “Trung Quốc tiêu thụ một nửa lượng dầu của Iran”.
Năm 2025, 251 tàu đã được vận chuyển dầu của Iran bị trừng phạt, trong đó 217 tàu (86%) bị trừng phạt, theo dữ liệu của Kpler.
Theo Kpler, năm 2025 có 510 tàu chở dầu của Nga bị trừng phạt. Trong số đó, 305 tàu, tương đương 59%, nằm trong danh sách trừng phạt. Thêm 86 tàu khác, chiếm khoảng 17% tổng số tàu, được coi là thuộc hạm đội ngầm. “Đội tàu ngầm không biến mất, mà đang hoạt động xa bờ hơn, phân tán hơn và có tinh vi hơn”, Gordon nói.
Theo CNBC
