Tập đoàn Coca-Cola đang lún sâu vào một cuộc chiến pháp lý có quy mô lên tới hơn 20 tỷ USD. Điều đáng nói, đối thủ lần này của gã khổng lồ đồ uống không phải là Pepsi hay Dr Pepper, mà chính là Cơ quan Thuế nội địa Mỹ (IRS).
Vụ tranh chấp thế kỷ giữa đại gia giải khát và cơ quan thuế sẽ chính thức được đưa ra xét xử tại Tòa phúc thẩm liên bang Miami tuần này. Khía cạnh pháp lý vô cùng phức tạp khiến nhiều người đặt nghi vấn phải chăng Coca-Cola cố tình khai báo quá ít lợi nhuận tại Mỹ nhằm mục đích né thuế?
Nếu Coca-Cola thắng kiện, tập đoàn sẽ ngay lập tức rũ bỏ nghĩa vụ nợ suốt một thập kỷ, đồng thời tiếp thêm sự tự tin cho hàng loạt tập đoàn đa quốc gia khác đang đối mặt với các cuộc kiểm toán tương tự. Điều này đặc biệt tối quan trọng đối với các ngành công nghiệp công nghệ và dược phẩm - nơi các doanh nghiệp có thể dễ dàng dịch chuyển tài sản trí tuệ xuyên biên giới để tập trung lợi nhuận ở nước ngoài, giúp cổ đông hưởng lợi lớn trong khi Bộ Tài chính Mỹ chịu tổn thất.
Nếu Coca-Cola thua kiện, hãng sẽ phải đối mặt với một hóa đơn truy thu thuế và tiền lãi phạt khổng lồ, lớn hơn cả tổng thu nhập ròng toàn cầu năm 2025. Đi kèm với đó là một mức thuế suất lũy tiến cao hơn rất nhiều trong tương lai.
Vụ kiện tụng dai dẳng đã trải qua 3 đời CEO Coca-Cola và 12 nhà lãnh đạo tối cao của IRS, xuyên suốt qua cả hai nhiệm kỳ tổng thống. Đến nay, hai bên vẫn đang tranh cãi gay gắt về tờ khai thuế từ giai đoạn 2007 - 2009. Các câu hỏi mấu chốt của vụ án xoay quanh một thỏa thuận cũ ký năm 1996 giữa Coke và IRS về phương thức định giá các giao dịch nội bộ xuyên biên giới của công ty.
“IRS có lẽ kiên quyết bám trụ vụ này vì các bằng chứng thực tế tại hiện trường chỉ ra quá rõ ràng hành vi tránh thuế,” ông Matt Gardner, chuyên gia nghiên cứu cấp cao tại Viện Chính sách và Thuế tiến bộ, khẳng định. “Nếu chúng ta không thực thi pháp luật và quản lý hành vi tránh thuế kiểu này, thì chúng ta còn đợi đến khi nào nữa?”.
Trong các hồ sơ gửi lên Ủy ban Chứng khoán, Coke thể hiện một sự tự tin cực hạn và tuyên bố phản đối kịch liệt các lập luận của IRS. Giám đốc Tài chính (CFO) John Murphy chia sẻ với giới phân tích vào tháng 4 rằng Coke sẽ “quản trị một cách khôn ngoan” bảng cân đối kế toán của mình trước khi tòa án ra phán quyết.
Hội đồng gồm 3 thẩm phán tại Tòa phúc thẩm Liên bang Khu vực 11 của Mỹ sẽ chính thức lắng nghe các bên tranh tụng vào ngày 25/6 tới. Người đại diện cho quyền lợi của Coca-Cola là cựu Luật sư Tổng quyền Mỹ Gregory Garre. Một phán quyết cuối cùng có thể mất nhiều tháng để đưa ra.
Hóa đơn 20 tỷ USD
Khoản tiền 20 tỷ USD đã được tích lũy và phình to qua nhiều năm. Sau thất bại tại Tòa án Thuế năm 2020, công ty đã phải trả trước 6 tỷ USD tiền thuế và lãi phạt. Nếu giành chiến thắng trong đợt phúc thẩm này, Coca-Cola sẽ nhận lại toàn bộ số tiền đó kèm theo tiền lãi phát sinh.
Tuy nhiên, một thất bại toàn diện sẽ không chỉ giới hạn trong giai đoạn 2007 - 2009. Do tập đoàn vẫn tiếp tục duy trì phương pháp tính thuế xuyên biên giới, Coke nhiều khả năng sẽ bị truy thu thêm cho toàn bộ giai đoạn từ 2010 đến 2025. Con số đó tương đương 14 tỷ USD tiền thuế và lãi phạt, cộng thêm mức tăng 3,8 điểm phần trăm trong thuế suất hiệu dụng của Coke ngay trong năm nay. Công ty ước tính điều này sẽ ngốn thêm 450 triệu USD chỉ riêng trong quý đầu tiên.
Khoản thanh toán 14 tỷ USD hiện đã vượt quá toàn bộ lượng tiền mặt hiện có của tập đoàn tính đến ngày 3/4. Coke sẽ buộc phải kích hoạt phương án đi vay nợ trên thị trường tài chính để thanh toán hóa đơn nếu thua kiện.
Dẫu vậy, giới phân tích theo dõi sát sao công ty dường như không mấy hoảng sợ trước rủi ro vĩ mô này. Trong cuộc họp báo cáo tài chính gần đây nhất của Coke, chương trình thảo luận của các cổ đông vẫn chỉ tập trung vào các dòng đồ uống vị cherry, chiến dịch marketing cho World Cup và tốc độ tăng trưởng tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
“Liệu công ty có khả năng cắt giảm chi phí phát triển thương hiệu hay không? Không. Hay cắt giảm đổi mới sáng tạo? Cũng không. Dòng cổ tức cho cổ đông vẫn được bảo đảm,” ông Carlos Laboy, chuyên gia phân tích tại HSBC, nhận định bất kể kết quả phiên tòa ra sao.
Hiện hàng loạt giám đốc điều hành của các tập đoàn lớn khác cũng đang nín thở theo dõi biến động của vụ án này. IRS đang liên tục thách thức các giao dịch xuyên biên giới của khối đa quốc gia, và cơ quan này hiện cũng đang khởi tố các vụ kiện trị giá nhiều tỷ USD chống lại Meta Platforms và gã khổng lồ dược phẩm Amgen. Tâm điểm của cuộc đại phẫu pháp lý này nằm ở câu hỏi: Lợi nhuận của Coca-Cola thực chất được tạo ra từ đâu?
Đối với một công ty sản xuất các sản phẩm vật lý thông thường, phép tính đó có vẻ chỉ phụ thuộc vào các phân tích trực quan về vị trí địa lý của nhà máy sản xuất hoặc thị trường tiêu thụ. Thế nhưng, thuế thu nhập doanh nghiệp lại phụ thuộc vào nơi lợi nhuận được ghi nhận, vốn được gắn chặt với nơi lưu trữ các tài sản có giá trị nhất của công ty.
Xét trên nhiều khía cạnh, Coca-Cola mang bản chất của một công ty sở hữu tài sản trí tuệ hơn là một nhà sản xuất có giá trị gia tăng cao. Các nhãn hiệu, thương hiệu và công thức pha chế tối mật của hãng có thể dễ dàng nhượng quyền thương mại xuyên biên giới giữa các công ty con trong cùng một tập đoàn.
Thực tế, các tập đoàn đa quốc gia luôn tập trung lợi nhuận tại các thiên đường thuế hoặc các quốc gia có thuế suất ưu đãi thấp ở nước ngoài. Lợi thế này vẫn duy trì vững chắc ngay cả sau khi Mỹ hạ thuế suất thu nhập doanh nghiệp từ 35% xuống 21% vào năm 2017 và áp thuế tối thiểu đối với thu nhập từ nước ngoài.
Thẩm phán Albert Lauber của Tòa án Thuế Mỹ trước đó đã đưa ra phán quyết đanh thép rằng các thỏa thuận nội bộ của Coca-Cola đã bị cố tình điều chỉnh một cách bất hợp lý, khiến các thực thể nước ngoài hút trọn phần lợi nhuận đáng lẽ phải thuộc về công ty mẹ tại Mỹ.
Ngược lại, Coca-Cola lập luận rằng các công ty con ở nước ngoài kiếm được lợi nhuận thực tế bằng cách thực hiện những khối lượng công việc khổng lồ để nghiên cứu, phát triển và bành trướng thị trường nội địa.
“Thay vì tìm cách né tránh nghĩa vụ thuế của mình, Coca-Cola đã cẩn trọng cấu trúc các hoạt động vận hành để tuân thủ nghiêm ngặt một phương pháp đã từng được chính IRS liên tục chấp thuận trong quá khứ,” tập đoàn đồ uống nhấn mạnh trong hồ sơ tố tụng.
Theo: WSJ, Business Insider
