Theo số liệu thống kê thương mại được Bộ Tài chính Nhật Bản công bố hôm thứ Năm (28/5), các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của nước này sang khu vực Trung Đông chịu ảnh hưởng nặng nề bởi chiến sự trong tháng 4. Ở chiều ngược lại, lượng nhập khẩu các sản phẩm như naphtha cũng chứng kiến mức giảm sâu.
Do eo biển Hormuz bị đóng cửa, xuất khẩu của Nhật Bản sang Trung Đông giảm 55,8% và nhập khẩu giảm 56,8% trong tháng 4. Tháng 3, kim ngạch xuất khẩu và nhập khẩu sang khu vực này cũng đã giảm lần lượt 46% và 10,6%, ngay sau khi các cuộc tấn công của Mỹ - Israel nhắm vào Iran nổ ra vào cuối tháng 2.
Trung Đông vốn là một thị trường tiêu thụ chính của ngành công nghiệp ô tô Nhật Bản. Doanh số xuất khẩu xe sang khu vực này chiếm tới 13% tổng giá trị xuất khẩu xe du lịch, 27% tổng sản lượng xe tải và 22% sản lượng xe buýt của Nhật Bản.
Tuy nhiên, số liệu tháng 4 cho thấy một bức tranh vô cùng ảm đạm. Xuất khẩu xe du lịch sang Trung Đông lao dốc 91%, xe tải giảm 93%, xe buýt giảm 88%. Động cơ đốt trong cho ô tô cũng giảm 68%.
Wakaba Kobayashi, chuyên gia kinh tế tại Viện Nghiên cứu Daiwa, cảnh báo: “Với một ngành có chuỗi cung ứng sâu rộng như ô tô, việc sụt giảm xuất khẩu xe nguyên chiếc có thể kéo theo hệ lụy dây chuyền lên các ngành sản xuất linh kiện và bán dẫn”.
Để ứng phó với tác động từ cuộc chiến tại Iran, các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản đã phải cắt giảm sản lượng và khẩn cấp tìm kiếm các tuyến vận tải thay thế.
Nissan Motor đang chuyển hướng xuất khẩu xe sang Trung Đông thông qua các quốc gia trung chuyển châu Á như Sri Lanka, Singapore, Trung Quốc, hoặc đi vòng qua các cảng thuộc UAE và Ả Rập Xê Út.
Mitsubishi Motors quyết định sử dụng các cảng biển tại Oman và Jordan để né vùng chiến sự.
Sự thay đổi lộ trình này giải thích vì sao lượng xe xuất khẩu của Nhật Bản sang Trung Quốc, Canada, Bỉ và Australia lại tăng đột biến trong tháng 4.
Không chỉ ô tô, xuất khẩu ống thép không gỉ (linh kiện cốt lõi phục vụ hạ tầng dầu khí Trung Đông) cũng giảm tới 59% trong tháng 4. Đại diện Liên đoàn Sắt thép Nhật Bản thừa nhận ngành thép đang phải chịu “đòn kép” từ việc đứt gãy xuất khẩu trực tiếp lẫn việc các hãng xe nội địa cắt giảm sản lượng.
Ở chiều nhập khẩu, cuộc khủng hoảng năng lượng cũng hiển hiện rõ khi Trung Đông là nơi cung cấp hơn 90% nhu cầu dầu thô của Nhật Bản:
Khối lượng dầu thô nhập khẩu từ Trung Đông trong tháng 4 giảm 67%. Để bù đắp, Nhật Bản tăng 39% lượng mua từ Mỹ, đồng thời tăng nhập khẩu từ Ecuador và Brunei.
Lượng nhập khẩu naphtha (nguyên liệu hóa dầu) từ vùng Vịnh giảm 80%, buộc Nhật Bản phải tăng mua từ Ấn Độ (gấp 3 lần năm ngoái) và Australia.
Nhập khẩu nhôm cũng giảm 75% trong tháng 4. Giới buôn hàng giải thích do thời gian vận chuyển nhôm qua eo biển Hormuz mất hơn một tháng, nên lượng hàng cập cảng trong tháng 3 thực chất là lượng hàng đã đi từ trước khi chiến sự leo thang. Lượng nhập khẩu xăng và methanol lần lượt giảm 74% và 80%.
Theo Nikkei Asia
