Giữa không gian xanh mát của vùng hồ Thác Bà, nơi những dãy núi trùng điệp soi bóng xuống mặt nước trong veo, một ngôi nhà sàn mang đậm kiến trúc truyền thống của người Dao quần trắng tại thôn Ngòi Tu, xã Thác Bà, tỉnh Lào Cai đang ngày ngày đón những vị khách đến từ khắp nơi trên thế giới. Đó là một địa điểm lưu trú của anh Phạm Văn Đại, người đã lựa chọn trở về quê hương để khởi nghiệp bằng du lịch cộng đồng, góp phần gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa bản địa của vùng hồ Thác Bà.
Làng văn hóa du lịch Ngòi Tu đang trở thành điểm đến hấp dẫn du khách trong nước và quốc tế.
Lựa chọn quê hương để khởi nghiệp bằng du lịch cộng đồng
Sinh ra và lớn lên bên hồ Thác Bà, anh Đại từng có nhiều năm bôn ba làm thuê ở nhiều nơi và làm việc trong lĩnh vực du lịch. Năm 2020, khi đại dịch COVID-19 khiến ngành du lịch gần như đóng băng, lượng khách sụt giảm nghiêm trọng, anh quyết định trở về quê nhà. Chính trong khoảng thời gian đầy biến động ấy, ý tưởng xây dựng một homestay mang đậm bản sắc quê hương bắt đầu được nhen nhóm.
"Lúc đó mình nghĩ nếu có một cơ sở lưu trú tại quê hương thì không chỉ tạo việc làm cho bản thân và gia đình mà còn có thể giúp những người xung quanh có thêm thu nhập từ du lịch", anh Đại chia sẻ.
Không chỉ gìn giữ anh Phạm Văn Đại còn muốn lan tỏa những giá trị văn hóa bản địa của vùng hồ Thác Bà đến với du khách.
Từ suy nghĩ giản dị ấy, Vũ Linh Palmhouse Homestay ra đời. Không xây dựng những công trình mới hay chạy theo những mô hình hiện đại, anh Đại lựa chọn chính ngôi nhà sàn mà gia đình đang sinh sống, cả tạo lại để đón tiếp du khách. Ngôi nhà được dựng theo kiến trúc truyền thống của người Dao quần trắng với không gian mộc mạc, gần gũi với thiên nhiên cùng những nét văn hóa bản địa được gìn giữ nguyên vẹn đã nhanh chóng tạo dấu ấn đối với du khách trong và ngoài nước.
Trong hành trình phát triển mô hình du lịch cộng đồng, anh Đại cho biết bản thân nhận được nhiều sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng thông qua các lớp tập huấn, đào tạo kỹ năng làm du lịch. Bên cạnh đó, những giá trị văn hóa đặc sắc cùng cảnh quan thiên nhiên nguyên sơ của hồ Thác Bà chính là lợi thế lớn để thu hút khách tham quan.
"Rất may mắn là chúng tôi được các sở, ban, ngành hỗ trợ nhiều về kỹ năng làm du lịch. Cùng với đó là cảnh quan thiên nhiên, môi trường trong lành và nền văn hóa đặc sắc của người Dao đã góp phần thu hút du khách", anh nói.
Ngôi nhà sàn của anh Phạm Văn Đại nằm dưới những tán cây phủ bóng mát.
Những ngày đầu mở cửa, homestay còn ít người biết đến, lượng khách thưa thớt khiến không ít lần anh cảm thấy nản lòng. Thế nhưng, bằng sự kiên trì và niềm tin vào tiềm năng của quê hương, anh đều đặn đăng tải hình ảnh về vùng hồ, những hoạt động trải nghiệm và đời sống thường nhật của người dân địa phương lên mạng xã hội.
Sự nỗ lực ấy dần mang lại trái ngọt. Hiện nay, lượng khách đến homestay ngày càng tăng, trong đó phần lớn là khách quốc tế. Nhiều đoàn khách lưu trú từ một đến vài ngày để khám phá thiên nhiên và trải nghiệm cuộc sống của người dân bản địa.
Khách quốc tế check-in tại căn nhà sàn của anh Phạm Văn Đại. (Ảnh NVCC)
Để có thể giao tiếp và giới thiệu văn hóa địa phương đến du khách nước ngoài, anh Đại cùng vợ đã tự học tiếng Anh. Những ngày đầu, việc học ngôn ngữ mới không hề dễ dàng, nhưng với quyết tâm không bỏ cuộc, giờ đây anh không chỉ giao tiếp thành thạo mà còn có thể giới thiệu cho du khách những nét đặc trưng trong đời sống, phong tục tập quán và văn hóa của người Dao quần trắng.
Đến với nơi đây, du khách không chỉ được nghỉ ngơi giữa thiên nhiên yên bình mà còn được tham gia nhiều hoạt động trải nghiệm mang đậm bản sắc vùng hồ như đi thuyền khám phá hồ Thác Bà, đi bộ quanh làng tìm hiểu đời sống của người Dao, nhận biết các loại cây thuốc truyền thống hay học đan những chiếc rọ tôm, lồng đèn thủ công.
Trong số đó, hành trình khám phá hồ Thác Bà luôn là hoạt động được yêu thích nhất. Mặt hồ rộng lớn với hàng nghìn hòn đảo lớn nhỏ nhấp nhô giữa làn nước xanh biếc, những bản làng bình yên nép mình bên sườn núi cùng nhịp sống chậm rãi của cư dân vùng hồ mang đến cho du khách những trải nghiệm khác biệt, khó tìm thấy ở nhiều điểm đến khác.
Khách quốc tế đi thuyền khám phá hồ Thác Bà. (Ảnh anh Phạm Văn Đại cung cấp)
Du khách ấn tượng với cảnh đẹp và sự thân thiện của người dân
Lần đầu đến với làng văn hóa du lịch Ngòi Tu, anh Phú không giấu được sự bất ngờ trước vẻ đẹp thanh bình của nơi đây. Những ngôi nhà sàn truyền thống nằm nép mình dưới tán cây xanh tạo nên khung cảnh vừa thơ mộng vừa gần gũi.
"Điều khiến tôi ấn tượng nhất không chỉ là cảnh đẹp mà còn là sự thân thiện của người dân. Ngồi dưới ngôi nhà sàn, nghe anh Đại kể về cuộc sống, phong tục của người Dao quần trắng, tôi cảm thấy như mình đang được sống cùng người dân địa phương chứ không đơn thuần là một chuyến tham quan. Chắc chắn lần tới tôi sẽ ở lại lâu hơn để trải nghiệm trọn vẹn cuộc sống nơi đây", anh Phú chia sẻ.
Anh Phú (giữa) rất thích cảnh quan nơi đây.
Tuy nhiên, con đường phát triển du lịch cộng đồng tại địa phương vẫn còn không ít trở ngại. Theo anh Đại, bài toán về nguồn vốn đầu tư luôn là áp lực lớn đối với các hộ làm du lịch. Bên cạnh đó, hạ tầng giao thông, điện lưới và chất lượng sóng viễn thông vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu ngày càng tăng của du khách.
"Đường đi còn nhỏ, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ. Điện áp đôi khi chưa ổn định và sóng điện thoại, internet cũng còn yếu. Đây là những vấn đề ảnh hưởng khá nhiều đến hoạt động du lịch", anh chia sẻ.
Mang trong mình khát vọng phát triển du lịch bền vững trên chính quê hương, anh Đại mong muốn thời gian tới địa phương tiếp tục được quan tâm đầu tư về hạ tầng giao thông, điện và viễn thông. Theo anh, đây sẽ là những điều kiện quan trọng để vùng hồ Thác Bà nói chung và các mô hình du lịch cộng đồng nói riêng có thể đón thêm nhiều du khách trong nước và quốc tế.
Sức hút ngày càng lớn của du lịch cộng đồng tại vùng hồ Thác Bà
Không riêng homestay của anh Đại, phong trào làm du lịch cộng đồng tại xã Thác Bà đang từng bước phát triển. Hiện nay, riêng thôn Ngòi Tu có 165 hộ dân, trong đó có 15 hộ đăng ký làm du lịch và 7 hộ đang hoạt động homestay.
An Lành Farm một điểm du lịch tại xã Thác Bà dành cho du khách thích trải nghiệm cảnh sắc thiên nhiên xanh mát, thu hái nông sản và thưởng thức ẩm thực dân tộc.
Ông Lương Thái Sơn, Phó Chủ tịch UBND xã Thác Bà cho biết, những năm qua cùng với sự phát triển chung của tỉnh, hoạt động du lịch trên địa bàn xã từng bước được quan tâm đầu tư và đạt những kết quả bước đầu đáng ghi nhận. Nhiều hộ dân đã mạnh dạn cải tạo nhà ở, phát triển các loại hình dịch vụ phục vụ khách du lịch, từng bước hình thành tư duy làm du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống.
Hiện nay, một số mô hình du lịch cộng đồng đã được hình thành và hoạt động hiệu quả tại các khu vực như Ngòi Tu, Tầm Vông, Đồng Chằm, Hàm Rồng, Phai Thao và nhiều điểm ven hồ Thác Bà, góp phần tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.
Ông Lương Thái Sơn, Phó Chủ tịch UBND xã Thác Bà.
Các hoạt động văn hóa truyền thống cũng từng bước được khôi phục và khai thác phục vụ du lịch. Nhiều nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Dao, Cao Lan được bảo tồn và giới thiệu đến du khách thông qua các chương trình giao lưu văn nghệ, trình diễn trang phục truyền thống và giới thiệu ẩm thực dân tộc.
Công tác quảng bá, xúc tiến du lịch ngày càng được chú trọng. Một số điểm du lịch cộng đồng của xã đã được nhiều doanh nghiệp lữ hành trong và ngoài tỉnh biết đến, góp phần đưa hình ảnh hồ Thác Bà đến gần hơn với du khách.
Theo thống kê, giai đoạn 2021 – 2025, toàn xã Thác Bà đón trên 144.000 lượt khách du lịch; riêng năm 2025 ước đạt khoảng 25.000 lượt khách với doanh thu du lịch khoảng 20 tỷ đồng. Những con số này cho thấy sức hút ngày càng lớn của du lịch cộng đồng vùng hồ, đồng thời khẳng định hướng đi đúng đắn trong việc khai thác tiềm năng du lịch gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống.
Một góc hồ Thác Bà.
Từ một ý tưởng nhen nhóm trong giai đoạn khó khăn nhất của ngành du lịch, làng văn hóa du lịch Ngòi Tu hôm nay đã trở thành điểm dừng chân quen thuộc của nhiều du khách quốc tế. Câu chuyện của anh Phạm Văn Đại không chỉ là hành trình khởi nghiệp từ quê hương mà còn là minh chứng cho tình yêu bản sắc, cho khát vọng gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống của người Dao giữa lòng hồ Thác Bà thơ mộng.
Khi những nếp nhà sàn vẫn đỏ lửa bên hồ, khi những câu chuyện về phong tục, tập quán và đời sống người Dao vẫn được kể bằng sự chân thành của những người con bản địa, du lịch cộng đồng nơi đây đang từng bước mở ra một hướng phát triển bền vững, đưa hình ảnh hồ Thác Bà vươn xa trên bản đồ du lịch trong nước và quốc tế.
Quốc Tiệp
