Núi Lam Thành nằm bên bờ sông Lam, thuộc địa phận xã Hưng Thành, huyện Hưng Nguyên (nay là xã Lam Thành, tỉnh Nghệ An). Nơi đây không chỉ thắng cảnh thiên nhiên tuyệt đẹp, mà đây còn là một chứng tích lịch sử được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia, là chứng nhân sống động của một thời kỳ lịch sử hào hùng.
Trên đỉnh núi Lam Thành có một ngôi thành cổ được xây dựng từ hơn 600 năm trước. Thành cổ này được biết đến với cái tên là thành Rum hoặc là Lam Thành.
Thành cổ nằm ở vị trí hơn 150 m, có chiều dài khoảng 1.000 m được xây bằng đá son, đá vôi. Bề ngang khu vực thành rộng khoảng 500 m, thu hẹp ở 2 đầu. Mặt thành hình thang, có bố trí vọng gác, ụ súng báo động chiến đấu. Theo thiết kế, cổng thành có 3 cửa, gồm cửa chính và 2 cửa phụ, nằm trên địa thế chiến lược, tựa vào núi vững chãi
Theo người xưa truyền lại, khi nắm quyền bính trong tay, Hồ Quý Ly (1336-1407) rất chăm lo việc binh bị, đề phòng quân Minh xâm lược. Ông cho xây Thành Tây Giai (1397, tức là Thành Nhà Hồ ở Thanh Hóa) và đắp nhiều thành lũy khác, trong đó có Thành Trài và Thành Rum (Nghệ An). Khi quân Minh chiếm Đại Việt đã cho người đến trấn thủ Thành Rum. Đến năm 1425, đại bại trước nhiều đợt tấn công của quân Lam Sơn dưới sự chỉ huy của Bình Định Vương Lê Lợi, quân Minh quyết cố thủ trong thành. Sau nhiều tháng bị quân Lam Sơn vây chặt, năm 1427, tướng nhà Minh là Thái Phúc mở cửa thành, đưa một vạn quân ra hàng.
Tường thành được ghép bằng đá vôi, đá son có chiều cao khoảng 2- 3,5 m, xếp chồng lên nhau. Mặt thành hình thang, nhiều đoạn được ghép cao làm vọng cho lính canh gác để báo động khi có giặc xâm chiếm.
Những phiến đá lớn được xếp chồng lên nhau tạo thành bức tường thành vững chắc. Ngày nay, nhiều điểm, dấu tích tường thành bằng đá vẫn còn khá nguyên vẹn. Tương truyền rằng, ngày xưa những hàng rào thành được liên kết bằng đá vôi và mật mía.
Mặt ngoài hàng rào thành nhiều chỗ được ghép bằng đá tảng lớn.
Năm 1962, quần thể di tích núi Lam Thành ở xã Hưng Thành, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.
Nhiều đoạn tường thành còn sót lại sau hàng trăm năm tạo nên khung cảnh cổ kính, nhuốm màu rêu phong.
Đoạn tường thành nhìn từ đỉnh núi xuống, hướng ra phía sông Lam. "Nhiều du khách lên núi Lam Thành ngắm Thành Rum và đứng trên cao nhìn sông Lam phong cảnh hữu tình. Nhiều bạn trẻ đã tìm núi Lam Thành picnic hít thở không khí trong lành và chạm đến những dấu tích của một thời vang bóng", chị Nguyễn Thị Minh, SN 1990, trú tại xã Lam Thành cho biết.
Phía bên trong thành, điịa điểm cao nhất là ụ đất, đá được cắm ngọn cờ. "Sau khi được bạn bè giới thiệu, nhóm em vươt 10km từ thành phố Vinh cũ tìm về núi Lam Thành để trải nghiệm. Vẻ đẹp hoang sơ, cổ kính với không khí trong lành nơi đây rất cuốn hút đối với những người thích khám phá. Đặc biệt, đến mùa sim chín, nhiều người tìm đến núi Lam Thành để trải nghiệm", bạn Nguyễn Thị Phương, sinh viên Đại học Vinh chia sẻ.
Ngoài di tích thành cổ trên đỉnh núi, xung quanh núi Lam Thành còn có nhiều ngôi đền, chùa được xây dựng như đền thờ Nguyễn Biểu, đền thờ Tuyên Nghĩa Hầu, đền Thanh Liệt, đền Vua Lê.
Núi Lam Thành là một trong những di tích được công nhận sớm của tỉnh Nghệ An. Với phong cảnh hữu tình, thơ mộng, di tích có nhiều giá trị lịch sử, người dân nơi đây kỳ vọng đây sẽ trở thành “toạ độ mới” thu hút được nhiều du khách đến tham quan. Ông Nguyễn Hữu Hà - Chủ tịch UBND xã Lam Thành - cho biết, địa phương đang định hướng phát huy giá trị di tích Lam Thành gắn với du lịch tâm linh và du lịch canh nông, nhất là ở khu vực sườn núi phía Tây tương đối bằng phẳng, có nhiều bụi sim trải rộng. Địa phương đang lên kế hoạch để xây dựng đường lên núi, thuận tiện cho việc đi lại, khám phá cảnh quan của người dân và du khách.
