Một cuộc chiến cách xa hàng nghìn km không chỉ làm gián đoạn đà cải thiện của thị trường việc làm Mỹ, mà còn khiến chúng đi lệch hướng sâu hơn.
Đã bốn tuần kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran. Những tác động lan tỏa về kinh tế từ cuộc xung đột leo thang đã diễn ra rất nhanh: tuyến vận tải biển quan trọng bị tắc nghẽn khiến giá dầu tăng vọt, chuỗi cung ứng bị gián đoạn và giá xăng tăng phi mã. Nỗi lo lạm phát quay trở lại, kéo theo mức độ bất định cao hơn. Mọi thứ đang bóp nghẹt thị trường lao động.
“Nếu eo biển Hormuz vẫn đóng cửa và giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng trong suốt tháng 4, thì đây sẽ là một bước ngoặt,” bà Heather Long, kinh tế trưởng, nhận định. “Khi đó, chúng ta đang nói đến một nền kinh tế hoàn toàn khác - nơi sa thải có thể quay trở lại.”
Trong khi đó, ông Gregory Daco, kinh tế trưởng tại EY-Parthenon, cho rằng: “Sự bất định đang làm trì hoãn các kế hoạch tuyển dụng.” Hiện ông dự báo nền kinh tế Mỹ sẽ tăng trưởng theo kiểu “không tạo nhiều việc làm”, với khoảng 20.000 việc làm mới mỗi tháng trong nửa đầu năm. Tỷ lệ thất nghiệp (hiện ở mức 4,4%) có thể tăng lên 4,7% vào cuối năm.
“Với xác suất suy thoái khoảng 40%, rủi ro là việc tạm dừng tuyển dụng kéo dài sẽ dần chuyển thành suy yếu rõ rệt hơn,” ông viết. “Hiện tại, thị trường chỉ đang ‘hạ nhiệt’, chưa ‘nứt vỡ’. Nhưng nếu bất định tiếp tục leo thang, những vết nứt đó có thể xuất hiện vào cuối mùa xuân.”
Trên thực tế, 2025 là một trong những năm yếu nhất của thị trường lao động Mỹ trong nhiều thập kỷ. Nền kinh tế chỉ tạo thêm khoảng 116.000 việc làm , theo số liệu chính thức mới nhất. Để so sánh, năm 2024 tạo ra trung bình khoảng 121.000 việc làm mỗi tháng.
Lạm phát được dự báo sẽ hạ nhiệt. Yếu tố bất định - “quân domino” quan trọng nhất - được kỳ vọng sẽ giảm dần khi doanh nghiệp có cái nhìn rõ ràng hơn về nền kinh tế, chi phí vay, thuế quan, chính sách liên bang, tiến bộ công nghệ và tình hình địa chính trị. Thế nhưng, xung đột mới tại Trung Đông lại khiến mọi thứ đi chệch hướng.
Bà Laura Ullrich, Giám đốc nghiên cứu kinh tế tại Indeed Hiring Lab, cho biết. “Mọi thứ vẫn khá ổn định, nhưng mang tính trì trệ.”
Giá dầu đã tăng mạnh kể từ khi chiến sự bùng phát, tăng khoảng 30 USD/thùng (có thời điểm lên tới 50 USD). Theo các nhà kinh tế, mỗi lần giá dầu tăng thêm 10 USD đều kéo theo hệ quả lớn, từ làm giảm tăng trưởng GDP đến đẩy lạm phát đi lên.
Tác động đã nhanh chóng lan tới người tiêu dùng Mỹ. Giá xăng trung bình đã tăng thêm 1 USD, lên khoảng 3,98 USD/gallon, theo dữ liệu của AAA. Chi phí năng lượng cao hơn (xăng, sưởi, điện nước) có thể khiến thu nhập thực tế của mỗi hộ gia đình giảm hơn 1.350 USD mỗi năm.
Và áp lực này chưa dừng lại. OECD dự báo lạm phát Mỹ có thể tăng lên 4,2% trong năm nay, so với mức 2,4% hồi tháng 2 (theo chỉ số CPI).
Các chuyên gia đang theo dõi sát khả năng chống chịu của người tiêu dùng Mỹ khi không chỉ giá xăng tăng, mà giá dầu còn lan tỏa sang chi phí hàng hóa và dịch vụ trên toàn nền kinh tế. Chi tiêu tiêu dùng chiếm tới 2/3 hoạt động kinh tế, nên nếu giảm sút, thị trường lao động sẽ chịu tác động tiêu cực rõ rệt.
Dữ liệu từ Navy Federal Credit Union cho thấy người dân đang chi nhiều hơn cho năng lượng và xăng, đồng thời có xu hướng “mua trước” một số mặt hàng - tương tự như năm ngoái khi họ lo ngại thuế quan tăng cao.
“Mọi người dự đoán giá vé máy bay sẽ tăng, chi phí du lịch mùa hè đắt đỏ hơn, nên họ đặt trước từ bây giờ,” bà Heather Long cho biết.
Một yếu tố hỗ trợ là “đệm tài chính” của người dân có phần cải thiện, khi tiền hoàn thuế trung bình năm nay cao hơn khoảng 10% so với năm trước. Dòng chi tiêu này có thể giúp trì hoãn nguy cơ sa thải, nhưng không thể kéo dài mãi.
Trong tuần này, hàng loạt dữ liệu mới về thị trường lao động Mỹ sẽ được công bố, bao gồm tỷ lệ nghỉ việc, tuyển dụng khu vực tư nhân, thông báo sa thải và đặc biệt là báo cáo việc làm hàng tháng. Những chỉ báo then chốt này đều giúp đánh giá sức khỏe nền kinh tế, để xem Mỹ có thể trụ vững trước biến động chính trị hay không. Dựa trên dữ liệu từ Cục Thống kê Lao động Mỹ, hiện có khoảng 166 - 168 triệu người nằm trong lực lượng lao động Mỹ.
Theo: CNN, WSJ
