Chưa có lý do nào được đưa ra cho việc rời đi đột ngột của Bộ trưởng Hải quân Mỹ John Phelan. Sự việc diễn ra trong bối cảnh lực lượng này đang áp đặt phong tỏa các cảng của Iran và nhắm mục tiêu vào các tàu có liên hệ với Tehran trên toàn cầu trong thời gian ngừng bắn mong manh của cuộc chiến.
Bộ trưởng Hải quân Mỹ John Phelan. (Ảnh: AP)
Một người trung thành khác với ông Trump sẽ tạm thời tiếp quản vị trí này: Thứ trưởng Hải quân Hùng Cao, cựu binh chiến đấu Hải quân 25 năm, người từng tranh cử Thượng viện và Hạ viện Mỹ tại bang Virginia nhưng không thành công.
Việc ông Phelan rời đi là diễn biến mới nhất trong chuỗi xáo trộn lãnh đạo cấp cao tại Lầu Năm Góc, diễn ra chỉ vài tuần sau khi Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth sa thải sĩ quan cấp cao nhất của Lục quân, Đại tướng Randy George. Kể từ khi nhậm chức năm ngoái, ông Hegseth cũng đã sa thải nhiều tướng lĩnh, đô đốc và lãnh đạo quốc phòng cấp cao khác.
Các đợt sa thải bắt đầu từ tháng 2/2025, khi ông Hegseth loại bỏ nhiều lãnh đạo quân sự, bao gồm Đô đốc Lisa Franchetti - sĩ quan cấp cao nhất của Hải quân - và Đại tướng Jim Slife, người đứng thứ hai trong Không quân. Tổng thống Trump cũng sa thải Đại tướng Charles “CQ” Brown Jr., Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân.
Để cho thấy mức độ đột ngột của quyết định này, ông Phelan vẫn phát biểu trước đông đảo thủy thủ và giới công nghiệp vào 21/4 tại hội nghị thường niên của Hải quân ở Washington và trao đổi với báo chí về chương trình nghị sự của mình. Ông cũng tiếp đón lãnh đạo Ủy ban Quân vụ Hạ viện để thảo luận về ngân sách Hải quân và kế hoạch đóng thêm tàu, theo bài đăng trên mạng xã hội từ văn phòng của ông.
Người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell cho biết trên mạng xã hội X rằng Phelan “rời chính quyền, có hiệu lực ngay lập tức”.
Thứ trưởng Hải quân Mỹ Hùng Cao (hàng đầu, thứ ba từ phải sang) tháp tùng Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth (hàng đầu, thứ hai từ phải sang) trong chuyến thăm chính thức Việt Nam tại Hà Nội, ngày 2/11/2025.
Trước khi được đề cử vào cuối năm 2024, ông Phelan chưa từng phục vụ trong quân đội hay giữ vai trò lãnh đạo dân sự trong Hải quân, và được xem là người ngoài được đưa vào để cải tổ lực lượng này.
Ông là người sáng lập công ty đầu tư tư nhân Rugger Management LLC. Theo tiểu sử, sự tiếp xúc chính của ông với quân đội đến từ vai trò cố vấn tại tổ chức phi lợi nhuận Spirit of America.
Hãng tin AP chưa thể liên hệ ngay với văn phòng của ông Phelan để lấy bình luận. Nhà Trắng không trả lời câu hỏi mà chỉ gửi liên kết tới phát biểu của ông Parnell.
Ông Phelan rời chức trong thời điểm Hải quân Mỹ đang thực hiện nhiều nhiệm vụ. Hiện có ba tàu sân bay đang được triển khai hoặc trên đường tới Trung Đông, trong khi chính quyền Trump cho biết toàn bộ lực lượng vũ trang sẵn sàng nối lại các hoạt động chiến đấu với Iran nếu lệnh ngừng bắn kết thúc.
Hải quân cũng đang duy trì hiện diện mạnh tại vùng Caribe, tham gia chiến dịch tấn công các tàu bị nghi buôn ma túy.
Ở Mỹ, Bộ Hải quân (Department of the Navy – DON) là một trong ba “Bộ quân sự” trực thuộc Bộ Chiến tranh. Hai bộ còn lại là Bộ Lục quân và Bộ Không quân. Bộ Hải quân chịu trách nhiệm tổ chức, huấn luyện và trang bị cho hai lực lượng: Hải quân (U.S. Navy) và Thủy quân Lục chiến (U.S. Marine Corps). Trong thời chiến, Tuần duyên Mỹ (U.S. Coast Guard) cũng có thể được lệnh chuyển về Bộ Hải quân để phối hợp tác chiến.
Người đứng đầu Bộ Hải quân là Secretary of the Navy (Bộ trưởng Hải quân) – một quan chức dân sự được Tổng thống bổ nhiệm và Thượng viện phê chuẩn.
