Năm 2025, một công trình văn hóa mang đậm dấu ấn truyền thống của Việt Nam đã được xướng tên trong danh sách những công trình kiến trúc đẹp nhất thế giới, sánh vai cùng các biểu tượng toàn cầu như đền Taj Mahal hay Kim tự tháp Giza. Đó là Bảo tàng gốm Bát Tràng – công trình tọa lạc tại làng gốm lâu đời bậc nhất cả nước.
Theo bình chọn của tạp chí Time Out (Anh), Bảo tàng gốm Bát Tràng đã lọt vào danh sách 24 công trình kiến trúc đẹp nhất thế giới, xếp thứ 15 trong bảng xếp hạng.
Trước đó, công trình cũng liên tiếp ghi dấu ấn trong nước khi được bình chọn vào “Top 7 Ấn tượng Việt Nam” năm 2023 ở hạng mục công trình kiến trúc độc đáo, đồng thời giành Giải Vàng tại Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia 2022–2023.
Điểm khiến Bảo tàng gốm Bát Tràng gây ấn tượng mạnh với giới chuyên môn quốc tế nằm ở ngôn ngữ kiến trúc độc đáo: toàn bộ công trình được tạo hình từ 7 khối xoắn ốc khổng lồ, mô phỏng chiếc bàn xoay – công cụ quen thuộc của nghề gốm truyền thống. Các khối kiến trúc xếp chồng theo chiều xoáy, tạo nên cảm giác chuyển động liên tục, vừa mềm mại vừa vững chắc. Hình thái này không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn hàm chứa ý niệm về quá trình “đất hóa thành nghệ thuật” – tinh thần cốt lõi của làng nghề Bát Tràng.
Cấu trúc công trình gồm 3 tầng, sử dụng hệ kết cấu bê tông cốt thép sợi tuyến tính mỏng, giúp giảm tải trọng nhưng vẫn đảm bảo khả năng chịu lực. Song song với đó, các vật liệu truyền thống như gạch gốm, ngói nung, gạch men mosaic được khai thác tối đa, tạo nên sự hòa quyện giữa yếu tố hiện đại và bản địa. Chính sự kết hợp này giúp công trình vừa mang hơi thở đương đại, vừa giữ được “chất đất” đặc trưng.
Không gian nội thất được tổ chức theo cấu trúc phân tầng, dẫn dắt người xem đi qua toàn bộ hành trình phát triển của nghề gốm, từ truyền thống đến đương đại, từ sản xuất thủ công đến sáng tạo nghệ thuật. Cách tổ chức này không chỉ phục vụ trưng bày mà còn tạo ra trải nghiệm liên tục, giúp di sản trở nên sống động và gần gũi hơn với công chúng.
Được khởi công từ năm 2018 với tổng vốn đầu tư khoảng 150 tỷ đồng trên diện tích hơn 3.700 m2, công trình còn được biết đến với tên gọi Trung tâm Tinh hoa Làng nghề Việt. Công trình nằm trên trục đường chính dẫn vào làng Bát Tràng, song song với kênh Bắc Hưng Hải và cách trung tâm Hà Nội khoảng 20 km.
Dự án do bà Hà Thị Vinh, hậu duệ đời thứ 15 của một dòng họ làm gốm, khởi xướng với mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc trưng bày mà còn góp phần tái sinh hệ sinh thái làng nghề.
Khác với mô hình bảo tàng truyền thống, nơi đây được vận hành như một “bảo tàng sống”, tích hợp nhiều chức năng từ trưng bày, triển lãm đến trải nghiệm thực hành, sáng tạo nghệ thuật và tổ chức sự kiện văn hóa.
