Tối 20/2 (đêm mùng 4 Tết Nguyên đán), tại tổ dân phố Xuân Ổ A (làng Ó), phường Võ Cường, TP Bắc Ninh diễn ra phiên chợ âm dương - nét sinh hoạt văn hóa tâm linh mang màu sắc huyền bí, độc đáo. Không khí mua bán không ồn ã, xô bồ như thường thấy mà diễn ra lặng lẽ, nhanh chóng.
Ngay từ tối, khu vực cổng chợ đã ken đặc người dân chờ đợi. Phía trước lối vào, 4 lính nghi trượng trong trang phục truyền thống túc trực, giữ gìn an ninh trật tự cho phiên chợ.
Phiên chợ không sử dụng điện chiếu sáng. Trong ánh nến và đèn dầu leo lét, người đi chợ lần bước qua những lối nhỏ tối mờ, tạo nên khung cảnh vừa tĩnh lặng vừa huyền bí.
Các sạp hàng bày kín vàng mã, gạo, muối, bật lửa… phục vụ người dân đến “mua may, bán rủi”, gửi gắm ước vọng bình an cho năm mới.
Mọi hoạt động mua bán trong chợ diễn ra trong không khí tĩnh lặng; người mua không trả giá, người bán cũng không thách giá, như một cách giữ trọn ý nghĩa tâm linh của phiên chợ.
Hoạt động mua bán diễn ra trong sự tự giác, dựa trên niềm tin và sự tôn trọng lẫn nhau.
Là người nhiều năm tham gia phiên chợ âm dương, chị Hồng Nhung (Bắc Ninh) cho biết, việc mua lễ vật ở đây không đặt nặng giá trị vật chất mà chủ yếu để cầu bình an cho gia đình, tưởng nhớ tổ tiên và góp phần gìn giữ nét văn hóa truyền thống của quê hương.
Phiên chợ chỉ họp duy nhất 1 lần mỗi năm, bắt đầu từ chạng vạng tối mùng 4 và kéo dài đến rạng sáng mùng 5 Tết. Trải qua nhiều biến động lịch sử, chợ âm dương vẫn được lưu truyền như cuộc gặp gỡ biểu tượng giữa cõi âm và cõi dương, hàm chứa giá trị nhân văn sâu sắc.
Trong số các mặt hàng, gà đen được nhiều người săn tìm nhất. Theo quan niệm dân gian, mua được gà đen tại chợ âm dương làng Ó sẽ mang lại may mắn trong năm mới. Năm nay, 350 con gà đen đã được tiêu thụ hết trước khi trời sáng.
Ông Nguyễn Văn Hiểu (50 tuổi, làng Xuân Ổ) cho biết năm nay ban tổ chức chuẩn bị 350 con gà đen phục vụ người dân. Để mua, người dân phải xếp hàng nhận phiếu và không phải ai cũng có cơ hội sở hữu. Theo ông Hiểu, với nhiều người, mang được một con gà đen về nhà đồng nghĩa với việc đón lộc may mắn đầu năm.
Sau khi nhận phiếu, người dân kiên nhẫn xếp hàng trước khu vực phát gà. Ban tổ chức cho biết toàn bộ gà đen phải được bán hết trước khi trời tảng sáng, với quan niệm màn đêm khép lại cũng là lúc điều không may qua đi, mở ra một năm mới thuận lợi, hanh thông.
Sau nhiều năm mai một, đến năm 2022 phiên chợ âm dương chính thức được phục dựng. Đây là nỗ lực của chính quyền và người dân địa phương nhằm gìn giữ, phát huy một nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc của vùng Kinh Bắc - Bắc Ninh, đồng thời đáp ứng mong mỏi, nhu cầu của cộng đồng.
