UBND TP Hà Nội đang lấy ý kiến Nhân dân đối với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm.
Theo đồ án, hệ thống công trình biểu tượng và điểm nhấn kiến trúc sẽ được hình thành tại cả khu vực cửa ngõ đô thị và nội đô lịch sử.
Tại khu vực nội đô, thành phố tiếp tục cải tạo cảnh quan các công trình kiến trúc điểm nhấn hiện hữu như Cột cờ Hà Nội, Tháp Rùa, Nhà hát Lớn, Ô Quan Chưởng, Trung tâm Hội nghị Quốc gia và tòa nhà Keangnam.
Cột cờ Hà Nội (Kỳ Đài) nằm trên đường Điện Biên Phủ, là nơi diễn ra Lễ Thượng cờ lịch sử trong Ngày Tiếp quản Thủ đô 10/10/1954.
Quy hoạch cũng xác định khu Trung tâm Chính trị Ba Đình phải được bảo tồn không gian kiến trúc trang nghiêm, tôn trọng các công trình mang tính biểu tượng quốc gia như Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nhà Quốc hội, Phủ Chủ tịch và chùa Một Cột. Các công trình xây dựng mới tại khu vực này không được che chắn tầm nhìn đến các biểu tượng.
Khu phố cổ và phố cũ tiếp tục được bảo tồn hình ảnh kiến trúc đô thị đặc trưng. Trong đó, khu 36 phố phường giữ cấu trúc thương mại truyền thống với nhà ống, còn khu phố cũ bảo tồn hình thái kiến trúc đô thị kiểu châu Âu thời Pháp thuộc cùng các di sản như cầu Long Biên, Nhà hát Lớn và ga Hàng Cỏ.
Theo quy hoạch, hệ thống điểm nhấn đô thị không chỉ bao gồm các công trình cao tầng mà còn là những công trình có giá trị văn hóa, lịch sử và kiến trúc. Thành phố sẽ kiểm soát chặt chẽ công trình cao tầng tại khu vực nội đô, đồng thời nghiên cứu một số công trình tạo điểm nhấn nếu phù hợp với thiết kế đô thị và không phá vỡ cảnh quan di tích.
Các công trình xây dựng trên những trục không gian quan trọng, đặc biệt là trục Hồ Tây - Ba Vì, được yêu cầu có kiến trúc hiện đại, giàu bản sắc dân tộc, mang ý nghĩa thời đại và có tầm cỡ quốc gia, quốc tế. Thiết kế đô thị cũng ưu tiên sử dụng vật liệu thân thiện môi trường, hướng tới kiến trúc xanh và bảo tồn bản sắc các khu vực nội đô lịch sử.
Bên cạnh việc cải tạo các biểu tượng hiện hữu, Hà Nội dự kiến xây dựng thêm một số công trình văn hóa hiện đại mang tính biểu tượng thời kỳ mới của Thủ đô. Tiêu biểu là Nhà hát Thăng Long tại Tây Hồ Tây và Nhà hát Ngọc Trai, còn gọi Opera Hà Nội, tại khu vực Quảng An, Tây Hồ.
Quy hoạch cũng đề xuất xây dựng các quảng trường gắn với công trình mỹ thuật mang tính biểu trưng văn hóa như Quảng trường Hòa Bình gắn cụm tượng đài Độc Lập ở phía Bắc sông Hồng và Quảng trường Ánh sáng gắn cụm tranh hoành tráng Đổi mới tại Hòa Lạc.
Bên cạnh đó, Hà Nội định hướng 9 trục không gian quan trọng, hành lang kinh tế, đô thị bám theo các trục giao thông huyết mạch của thành phố.
Trục Nhật Tân - Nội Bài/Bắc Thăng Long - Nội Bài: Đây là trục xương sống hình thành đô thị phía Bắc cửa ngõ đối ngoại, biểu tượng cho hiện đại và hội nhập của Thủ đô. Phát triển mô hình đô thị sân bay gắn liền với Cảng hàng không quốc tế Nội Bài.
Trục Hồ Tây - Cổ Loa - sân bay Gia Bình: Đây là trục không gian kết nối trung tâm đến vùng kinh tế mới phía Đông Bắc và Sân bay Gia Bình (Bắc Ninh). Hình thành các trung tâm phát triển mới khu đô thị sáng tạo, tài chính - công nghệ cao; thúc đẩy phát triển các khu đô thị hiện đại, dịch vụ chất lượng cao; kết nối Bắc Ninh, trục kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh; Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng...
Trục Quốc lộ 5/cao tốc Hà Nội - Hải Phòng: Trục này kết nối Hà Nội với cửa ngõ ra biển (cảng biển quốc tế). Đây là trục đô thị dịch vụ, thương mại và logistics thông minh.
Trục Quốc lộ 1A/cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ: Là hành lang kinh tế chủ đạo kết nối Hà Nội với mạng lưới kinh tế quốc gia phía Nam và Vùng duyên hải. Trục này tập trung phát triển mạnh về công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ logistics và vận tải đa phương thức.
Trục Quốc lộ 21B/quốc lộ 21C: Đây là "hành lang kép", vừa là trục hỗ trợ giảm tải cho quốc lộ 1A (trục công nghiệp - logistics), vừa là trục không gian xanh - văn hóa đặc thù, trục kết nối di sản Mỹ Đình - Ba Sao - Hương Tích - Bái Đính.
Trục Quốc lộ 6/tuyến đường Hà Đông - Xuân Mai: Đây là trục phát triển chuỗi đô thị sinh thái kết nối Đô thị trung tâm với Đô thị vệ tinh Xuân Mai và cửa ngõ vùng Tây Bắc.
Trục Đại lộ Thăng Long/hồ Tây - Ba Vì: Trục này đóng vai trò kết nối đô thị trung tâm với cực tăng trưởng phía Tây (đô thị Hòa Lạc), vườn quốc gia Ba Vì. Đây vừa là trục động lực kinh tế tri thức (khoa học, công nghệ, giáo dục), vừa là trục không gian văn hóa, cảnh quan đặc sắc kết nối văn hóa Thăng Long - xứ Đoài.
Trục Quốc lộ 32/tuyến đường Tây Thăng Long: Là trục hướng tâm quan trọng kết nối đô thị trung tâm với đô thị vệ tinh Sơn Tây và vùng thượng lưu sông Hồng - Phú Thọ. Trục này phát triển theo mô hình đô thị dịch vụ du lịch, văn hóa lịch sử.
Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng là trục không gian xanh trung tâm gắn với văn hóa sáng tạo dọc sông Hồng, là trục phát triển kinh tế - xã hội và biểu trưng cho Hà Nội "Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo", biểu tượng mới của thủ đô văn minh, hiện đại.
Ngoài 9 trục không gian chính này, Hà Nội cũng định hướng các trục hướng tâm, trục vành đai là những trục không gian cần được kiểm soát, quy định về mặt tổ chức không gian để đảm bảo tính liên tục, kết nối và chuyển tiếp về hình ảnh giữa khu vực đô thị cũ và khu vực phát triển mới, từ khu vực nội thành ra khu vực ngoại thành, từ khu vực đô thị trung tâm ra các khu vực hành làng xanh...
