Ông Vũ Hữu Lê, Giám đốc Công ty TNHH Cơ khí và Xây lắp Hồng Hà (tỉnh Lào Cai), là một trường hợp điển hình về duy trì năng lực lao động và sáng tạo kỹ thuật ở độ tuổi cao. Ở tuổi 90, ông được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động tại Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI (cuối năm 2025), trở thành cá nhân cao tuổi nhất trong số các điển hình được vinh danh.
Sau khi được đào tạo về thủy lợi và cơ khí nông nghiệp (bao gồm giai đoạn học tập tại Liên Xô), ông đảm nhiệm nhiều vị trí quản lý kỹ thuật tại các cơ sở sản xuất cơ khí cấp tỉnh. Trong giai đoạn này, ông tham gia nghiên cứu, cải tiến và chế tạo nhiều loại thiết bị phục vụ sản xuất nông nghiệp và các ngành kinh tế liên quan.
“Cái máy vò chè của Liên Xô rất đắt, phải 300-400 triệu đồng, trong khi vàng chỉ 100 nghìn đồng/chỉ thôi” - ông tâm sự. Sau 2 năm với nhiều đêm thức trắng, “mất ăn, mất ngủ”, thất bại nhiều lần, ông đã chế tạo thành công chiếc máy vò chè đầu tiên. Chiếc máy có công suất và làm ra chè với chất lượng tương đương máy nhập ngoại mà giá thành thấp hơn nhiều, phù hợp cho sản xuất nông hộ.
Trong 1 năm, ông bán được 500 máy chỉ với 30 triệu đồng/chiếc. Ông đặt lợi nhuận chỉ khoảng 3-5% vì chủ yếu để phục vụ bà con nông dân.
Từ đầu năm 2022, công ty của ông đã nghiên cứu, chế tạo mới "máy vò chè đa năng". Máy có công suất tới 220kg/lần vò, dùng cho cả 2 loại chè xanh và chè đen, với thiết kế mới giúp chè khi vò có sóng đẹp, không bị vón cục và dập nát, năng suất tăng 3,5 lần so với các loại máy cũ. Đến nay, ông đã bán ra thị trường gần 1.000 máy.
Nguyên tắc thiết kế của ông tập trung vào ba tiêu chí chính:
(1) giá thành phù hợp với khả năng chi trả của người nông dân;
(2) dễ dàng sử dụng trong điều kiện lao động thực tế
(3) khả năng sửa chữa, bảo trì thuận tiện trong phạm vi địa lý rộng.
Ông cho biết không nhớ rõ đã chế tạo bao nhiêu loại máy móc nhưng có 12 chủng loại máy chính, trong mỗi chủng loại là hàng chục loại máy. Hàng nghìn sản phẩm mang thương hiệu Hồng Hà của ông đã có mặt ở nhiều tỉnh, thành trên cả nước.
Người kỹ sư già cho hay nghề cơ khí đòi hỏi sự chịu khó. “Ngày nào cũng vậy, cứ 5 giờ sáng là tôi có mặt ở xưởng, đêm nào cũng phải ngồi nghiên cứu tính toán”.
Trung bình mỗi năm, ông triển khai từ 2–3 đề tài nghiên cứu mới, chủ yếu xuất phát từ quan sát trực tiếp các khó khăn trong sản xuất của người nông dân.
Chính những người nông dân đã cho ông các ý tưởng sáng tạo. Thấy họ vất vả ép miến bằng tay, ông về nghĩ ra máy ép miến dong. Thấy họ lụi cụm nhặt sạn trong nông sản như những chú chim nhặt thóc, ông về nghĩ ra máy lọc tạp chất…
