Trong bối cảnh xung đột Trung Đông tiếp tục đẩy giá dầu thế giới leo thang, thị trường nhiên liệu tại Lào đang trải qua một đợt biến động mạnh hiếm thấy trong nhiều năm. Là quốc gia không có sản xuất dầu nội địa, Lào phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nguồn cung từ bên ngoài, khiến giá bán lẻ trong nước phản ứng trực tiếp với các cú sốc năng lượng toàn cầu.
Theo dữ liệu từ doanh nghiệp nhà nước Lao State Fuel Company, đến đầu tháng 3/2026, giá xăng RON95 tại thủ đô Vientiane đã lên khoảng 38.130 kip/lít, trong khi giá dầu diesel vào khoảng 32.860 kip/lít. Dựa trên tỷ giá do Ngân hàng Liên doanh Lào – Việt công bố ngày 19/3 (1 đồng tương đương khoảng 0,8097 kip), mức giá này quy đổi tương đương khoảng 47.000 đồng/lít đối với xăng và hơn 40.000 đồng/lít đối với diesel. Đây là mức cao nếu so với mặt bằng chung trong khu vực Đông Nam Á, thậm chí tiệm cận các thị trường có chi phí năng lượng cao.
So với cuối năm 2025, khi giá xăng chỉ dao động quanh mức 28.000–29.000 kip/lít, tương đương khoảng 34.000–36.000 đồng/lít, mức tăng hiện tại đã vượt 30% chỉ trong vài tháng. Theo dữ liệu quốc tế từ GlobalPetrolPrices, giá xăng tại Lào hiện dao động khoảng 1,7–1,8 USD/lít, cao hơn mức trung bình toàn cầu, phản ánh rõ mức độ nhạy cảm của thị trường nội địa trước biến động bên ngoài.
Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng này nằm ở sự phụ thuộc gần như tuyệt đối của Lào vào nhập khẩu nhiên liệu, chủ yếu từ Thái Lan. Phần lớn xăng dầu được vận chuyển bằng đường bộ qua biên giới, khiến chi phí logistics cao và dễ bị gián đoạn khi khu vực có biến động. Khi các quốc gia trong khu vực bắt đầu cân nhắc hạn chế xuất khẩu nhiên liệu để bảo vệ nguồn cung trong nước trước rủi ro từ Trung Đông, thị trường Lào lập tức chịu tác động.
Thực tế trong những ngày đầu tháng 3/2026 cho thấy áp lực này đã chuyển hóa thành tình trạng căng thẳng nguồn cung cục bộ. Tại Vientiane, người dân đổ xô đi mua xăng, nhiều trạm nhiên liệu phải đóng cửa tạm thời hoặc hạn chế bán ra. Các báo cáo từ truyền thông khu vực cho thấy tình trạng xếp hàng dài tại các trạm xăng đã xuất hiện, phản ánh tâm lý lo ngại thiếu hụt lan rộng.
Trước tình hình đó, chính phủ Lào đã nhanh chóng triển khai các biện pháp nhằm ổn định thị trường. Theo báo Vientiane Times, nhà chức trách đã xem xét giảm thuế nhập khẩu đối với xăng RON95 nhằm hạ nhiệt giá bán lẻ, đồng thời cân nhắc sử dụng quỹ bình ổn nhiên liệu với quy mô 300–600 tỷ kip để hạn chế biến động mạnh. Song song với đó, các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra hệ thống phân phối, ngăn chặn hành vi đầu cơ và tích trữ.
Không chỉ dừng ở các giải pháp tài chính, chính phủ còn kêu gọi người dân và doanh nghiệp tiết kiệm nhiên liệu thông qua việc hạn chế di chuyển không cần thiết, tăng cường làm việc từ xa và kiểm soát việc sử dụng phương tiện công. Những biện pháp này cho thấy tác động của khủng hoảng năng lượng đã lan rộng từ thị trường sang đời sống xã hội.
Về dài hạn, áp lực lớn nhất đối với Lào vẫn là chi phí nhập khẩu nhiên liệu ngày càng tăng. Dữ liệu thương mại quốc tế cho thấy nước này chi hàng tỷ USD mỗi năm để nhập khẩu xăng dầu, trong đó riêng nguồn nhập từ Thái Lan đã vượt 1 tỷ USD. Khi giá dầu thế giới tăng, chi phí nhập khẩu leo thang kéo theo áp lực lên tỷ giá, cán cân thương mại và dự trữ ngoại hối.
