Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công vào Iran hôm 28/2, nhắm vào giới lãnh đạo nước này, đẩy Trung Đông vào một vòng xoáy xung đột mới. Tổng thống Mỹ tuyên bố chiến dịch “chấm dứt mối đe dọa an ninh” và tạo cơ hội cho người dân Iran lật đổ chính quyền hiện tại.
Các quốc gia Arab vùng Vịnh - những nhà sản xuất dầu mỏ chủ chốt lập tức bày tỏ lo ngại về nguy cơ leo thang, trong khi Tehran đáp trả bằng việc phóng tên lửa về phía Israel.
Diễn biến quân sự ngay lập tức lan sang thị trường năng lượng. Giá dầu Brent cuối tuần giao dịch quanh mức 73 USD/thùng, tăng khoảng 20% so với đầu năm 2026. Iran là nhà sản xuất lớn và nằm đối diện bán đảo Arab qua eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Theo bốn nguồn tin thương mại, một số tập đoàn dầu khí lớn và các công ty giao dịch hàng đầu đã tạm ngừng vận chuyển dầu thô và nhiên liệu qua Hormuz sau các cuộc tấn công.
William Jackson - kinh tế trưởng thị trường mới nổi tại Capital Economics - cho rằng ngay cả khi xung đột được kiểm soát, giá Brent có thể tăng lên khoảng 80 USD/thùng, mức đỉnh từng ghi nhận trong cuộc chiến 12 ngày ở Iran hồi tháng 6 năm ngoái. Nếu xung đột kéo dài và làm gián đoạn nguồn cung, giá dầu có thể tăng vọt lên khoảng 100 USD/thùng, có khả năng đẩy lạm phát toàn cầu tăng thêm 0,6-0,7 điểm phần trăm.
Căng thẳng Mỹ - Iran gây biến động thị trường tài chính, nhiên liệu và chứng khoán toàn cầu.
Căng thẳng địa chính trị diễn ra trong bối cảnh thị trường toàn cầu vốn biến động mạnh từ đầu năm do chính sách thuế quan của ông Trump và đợt bán tháo cổ phiếu công nghệ. Chỉ số biến động Phố Wall CBOE Volatility Index (.VIX) tăng khoảng 1/3 từ đầu năm, trong khi chỉ số biến động trái phiếu Mỹ ICE BofA MOVE Index (.MOVE) tăng 15%.
Ngân hàng CBA lưu ý rằng trong cuộc chiến tháng 6 trước đó, chỉ số USD giảm khoảng 1%, nhưng mức giảm chỉ kéo dài ba đến bốn ngày trước khi phục hồi.
“Trong hoàn cảnh hiện tại, mức độ sụt giảm phụ thuộc vào quy mô và thời gian dự kiến của cuộc xung đột”, các nhà phân tích CBA nhận định.
Nếu xung đột kéo dài và ảnh hưởng nguồn cung dầu, họ dự báo đồng USD tăng giá so với hầu hết các đồng tiền khác, ngoại trừ yên Nhật và franc Thụy Sĩ, do Mỹ là nước xuất khẩu năng lượng ròng và hưởng lợi khi giá dầu, khí đốt tăng.
Đồng shekel của Israel được xem là biến số đáng chú ý. Trong cuộc chiến tháng 6, đồng tiền này giảm 5% ở giai đoạn đầu trước khi phục hồi nhanh. JPMorgan cảnh báo lần này có thể khác nếu xung đột và phí bảo hiểm rủi ro thị trường kéo dài hơn, đặc biệt nếu căng thẳng với Iran dẫn tới các hoạt động mạnh mẽ hơn chống lại các lực lượng ủy nhiệm của Tehran.
Ở nhóm tài sản trú ẩn, đồng franc Thụy Sĩ đã tăng khoảng 3% so với USD từ đầu năm. Giá vàng tăng 22% trong hai tháng đầu năm, trong khi bạc cũng ghi nhận đà tăng mạnh. Trong phiên giao dịch cuối tuần, giá vàng giao dịch quanh mức 5.181,18 USD/ounce. Các chuyên gia dự báo giá vàng vọt tăng mức 5.200 USD, hướng đến mốc 5.500 USD/ounce vào tuần tới. Trong tháng 2, kim loại này đã tăng 6,5%, nâng tổng mức tăng trong bảy tháng lên 58%.
Nhu cầu đối với trái phiếu Kho bạc Mỹ gia tăng, kéo lợi suất giảm trong vài tuần qua. Ngược lại, bitcoin giảm 2% hôm thứ Bảy và đã mất hơn 25% giá trị trong hai tháng, cho thấy vai trò “trú ẩn an toàn” không còn được duy trì.
Tại Trung Đông, giao dịch trên các sàn chứng khoán vào Chủ nhật gồm Saudi Arabia và Qatar được xem là chỉ báo soems về tâm lý nhà đầu tư. Chỉ số chuẩn Saudi Tadawul All Share Index (.TASI) giảm 1,3% trong 5 ngày tính đến thứ Năm, đánh dấu tuần giảm thứ hai liên tiếp. Thị trường chính Dubai Dubai Financial Market General Index (.DFMGI)mở cửa lại vào thứ Hai cũng ghi nhận mức giảm.
Ryan Lemand - Giám đốc điều hành kiêm đồng sáng lập Neovision Wealth Management - nhận định: “Tôi nghi ngờ thị trường giảm điểm nếu các cuộc xung đột này tiếp diễn suốt cả ngày. Tùy theo quy mô leo thang, cổ phiếu các nước vùng Vịnh có thể giảm 3-5%".
Khối lượng thương mại vận chuyển bình quân hàng tháng qua eo biển Hormuz đã giảm xuống mức thấp kỷ lục trong tháng 1, sau khi Mỹ tăng cường lực lượng quân sự tại khu vực. Nếu giao thông qua tuyến đường này tiếp tục bị gián đoạn, tác động đến nguồn cung năng lượng và chi phí vận tải toàn cầu có thể trở nên sâu rộng hơn.
