Từ phụ thuộc sang tự chủ: Iran kết thúc kỷ nguyên nhập khẩu công nghệ kéo dài 2 thập kỷ
Đầu năm 2026, Iran đạt được đột phá công nghệ then chốt, chính thức gia nhập câu lạc bộ tinh hoa các nhà sản xuất màng tách khí hàng đầu thế giới – một bước ngoặt thầm lặng nhưng đầy sức mạnh, mở ra kỷ nguyên tự chủ năng lượng và trách nhiệm môi trường cho quốc gia này.
Nhờ nỗ lực bền bỉ của các doanh nghiệp tri thức nội địa, Iran nay đã tự chủ hoàn toàn công nghệ màng tách khí – từ thiết kế, chế tạo vật liệu, sản xuất module đến tích hợp hệ thống hoàn chỉnh. Hiệu suất ngang tầm các "ông lớn" toàn cầu: MTR (Mỹ), Borsig (Đức), Eurofilm (Trung Quốc).
Đột phá công nghệ này đưa Iran gia nhập hàng ngũ tinh hoa, đáp ứng các tiêu chuẩn hiệu suất quốc tế.
Hệ thống màng lai của Radman Naft & Gas Hirbod được sử dụng cho quá trình tách khí. Ảnh: Press TV
Kênh truyền hình tin tức Press TV của Iran nhận định, trong hơn hai thập kỷ, ngành dầu khí và hóa dầu khổng lồ của Iran luôn bị kìm hãm bởi một "gót chân Achilles" công nghệ: Phải nhập khẩu 100% hệ thống màng tách khí tiên tiến. Mỗi thiết bị, từ vật liệu polymer đến module lắp ráp, đều phụ thuộc nước ngoài. Nhưng chương sách đó đã chính thức khép lại.
Công ty dẫn dắt cuộc cách mạng thầm lặng này chính là Radman Naft & Gas Hirbod – một doanh nghiệp kiến thức nội địa đã biến điểm yếu thành sức mạnh chiến lược.
Tại Tổ hợp hóa dầu Regal, hệ thống màng tách khí sản xuất nội địa đầu tiên đã được lắp đặt và vận hành thành công. Nhiệm vụ của họ là tách propylene quý giá khỏi nitơ – biến khí thừa từng bị đốt bỏ suốt gần 20 năm thành sản phẩm có thể bán được.
Công nghệ màng tách khí hoạt động như thế nào?
Để hiểu đầy đủ tầm quan trọng của thành tựu này, điều cần thiết là phải nắm rõ sự tinh vi của công nghệ màng tách khí được sử dụng.
Tách khí là nền tảng của quá trình chế biến hydrocarbon. Các dòng khí thô, hỗn hợp phức tạp gồm metan, carbon dioxide, nitơ, hydro sunfua và nhiều hydrocarbon nặng hơn, phải được tinh chế và phân tách trước khi có thể vận chuyển, chế biến hoặc tiêu thụ một cách an toàn.
Các kỹ thuật tách truyền thống, chẳng hạn như tháp hấp thụ hóa chất hoặc chưng cất đông lạnh, tuy hiệu quả nhưng thường tiêu tốn nhiều năng lượng, vốn đầu tư lớn và phức tạp trong vận hành.
Kỹ thuật tách bằng màng lọc mang đến một giải pháp thay thế hiệu quả và thân thiện môi trường hơn.
Tổ hợp hóa dầu Regal tại Bandar Mahshahr, Khuzestan, Vịnh Ba Tư. Ảnh: Press TV
So với phương pháp truyền thống (hấp thụ hóa học hoặc chưng cất lạnh) tốn kém năng lượng và phức tạp, màng tách khí mang lại:
- Tiết kiệm năng lượng vượt trội
- Thiết kế nhỏ gọn, ít bộ phận chuyển động
- Triển khai nhanh, linh hoạt cho giàn khoan ngoài khơi hay xử lý khí thải
- Giảm đáng kể khí thải nhà kính và ô nhiễm cục bộ
Đây không chỉ là công nghệ – đây là "vũ khí" cho hiệu quả năng lượng và tuân thủ môi trường toàn cầu.
Lợi ích khổng lồ: Tiết kiệm triệu USD và bảo vệ môi trường
Press TV cho biết, bằng cách thay thế các hệ thống nhập khẩu trị giá hàng triệu đô la bằng các giải pháp thay thế do trong nước thiết kế, Iran đã giảm đáng kể lượng ngoại tệ chảy ra nước ngoài liên quan đến cơ sở hạ tầng công nghiệp trọng yếu.
Các giám đốc điều hành công ty ước tính rằng mỗi dự án hoàn thành sẽ giúp nền kinh tế quốc gia tiết kiệm từ 3 - 6 triệu USD nhờ tránh nhập khẩu. Với thị trường nội địa cho hệ thống màng tách khí ước tính khoảng 50 triệu USD, tổng số tiền tiết kiệm ngoại hối là rất đáng kể.
Hơn nữa, tự chủ công nghệ bảo vệ ngành năng lượng khỏi gián đoạn chuỗi cung ứng, biến động tiền tệ – mang lại sự ổn định chiến lược dài hạn.
Về mặt môi trường, việc giải quyết vấn đề khí đuốc (khí hydrocarbon dư thừa) ngay lập tức làm giảm lượng khí thải nhà kính và các chất gây ô nhiễm không khí tại địa phương, giúp các hoạt động công nghiệp phù hợp hơn với các tiêu chuẩn môi trường và phát triển bền vững quốc tế.
Thành tựu này không phải ngẫu nhiên. Nó là kết quả của hàng thập kỷ nghiên cứu sâu tại các đại học Iran, từ polymer nano cấu trúc đến ứng dụng machine learning trong tối ưu màng tách khí.
Công nghệ đã chứng minh hiệu quả có thể xuất khẩu sang các nước láng giềng cũng đang vật lộn với vấn đề khí đuốc và khí thải.
Từ "người tiêu dùng công nghệ" Iran đang chuyển mình thành nhà cung cấp công nghệ cao – một bước nhảy vọt từ khai thác tài nguyên thô sang sáng tạo giá trị cao.
