Xung đột tại Iran đang đẩy thị trường khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) vào một giai đoạn căng thẳng chưa từng thấy kể từ sau xung đột Nga - Ukraine năm 2022.
Khi nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn, LNG trở thành mặt hàng chiến lược bậc nhất, buộc nhiều quốc gia phải chạy đua giành quyền tiếp cận những “phân tử khí” đảm bảo nguồn điện nền ổn định cho cả công nghiệp lẫn đời sống dân cư.
Trong bối cảnh đó, Đức, nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đã có bước đi đáng chú ý khi ký các thỏa thuận dài hạn với một dự án LNG tại Canada. Cuối tháng 5, công ty năng lượng SEFE của Đức đạt thỏa thuận mua 1 triệu tấn LNG mỗi năm trong vòng tối đa 20 năm từ dự án Ksi Lisims LNG, nằm ở phía bắc Prince Rupert, bang British Columbia. Đây là lần đầu tiên một dự án LNG của Canada ký hợp đồng dài hạn với khách hàng châu Âu.
Ngày 8/6, tập đoàn năng lượng Đức Uniper tiếp tục ký thư bày tỏ ý định mua thêm 2 triệu tấn LNG mỗi năm từ dự án này. Những động thái liên tiếp cho thấy Berlin đang quyết liệt đa dạng hóa nguồn cung, giảm phụ thuộc vào các khu vực rủi ro như Trung Đông và Nga, đồng thời xây dựng nền tảng an ninh năng lượng dài hạn.
Dự án Ksi Lisims LNG là liên doanh giữa cộng đồng bản địa Nisga’a, công ty Western LNG (Mỹ) và liên minh Rockies LNG của Canada. Với công suất thiết kế khoảng 12 triệu tấn mỗi năm, dự án có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung LNG toàn cầu. Tuy nhiên, con đường từ kế hoạch đến thực tế vẫn còn nhiều chông gai.
Thách thức đầu tiên là quyết định đầu tư cuối cùng (FID), yếu tố then chốt để khởi động xây dựng. Để đạt được FID, dự án cần chứng minh có đủ nhu cầu mua dài hạn. Hiện các hợp đồng ràng buộc với Shell và TotalEnergies, cùng với cam kết từ SEFE và ý định của Uniper, đã giúp khối lượng đặt mua tiềm năng đạt khoảng 7 triệu tấn/năm.
Song, câu hỏi về hiệu quả kinh tế trong tương lai vẫn chưa có lời giải rõ ràng.
Ngoài ra, dự án trị giá khoảng 10 tỷ USD này còn đối mặt với tranh chấp pháp lý và môi trường. Hai đơn kiện đã được nộp lên Tòa án Tối cao British Columbia liên quan đến đường ống Prince Rupert Gas Transmission, tuyến vận chuyển khí quan trọng cho dự án. Các nhóm môi trường và đại diện cộng đồng bản địa phản đối việc dự án được miễn đánh giá môi trường mới, làm dấy lên lo ngại về tác động sinh thái lâu dài.
Hơn nữa, một vấn đề lớn khác vẫn tồn tại là làm thế nào để đưa LNG từ bờ tây Canada đến Đức. Hiện Canada chưa có cơ sở xuất khẩu LNG quy mô lớn ở bờ đông, trong khi vận chuyển trực tiếp từ bờ tây sang châu Âu là bài toán phức tạp và tốn kém.
Một số ý kiến cho rằng nên xây dựng tuyến vận chuyển xuyên Canada để xuất khẩu từ Đại Tây Dương, nhưng điều này đòi hỏi chi phí rất lớn và thời gian dài.
Chính phủ Canada cho rằng vận chuyển bằng đường biển qua kênh đào Panama vẫn rẻ hơn so với xây dựng và vận hành đường ống xuyên lục địa. Tuy nhiên, ngay cả phương án này cũng không tối ưu cho việc đưa LNG trực tiếp tới châu Âu.
Thực tế, Đức có thể sẽ không bao giờ nhận trực tiếp LNG từ Ksi Lisims, dù đã ký hợp đồng. Thay vào đó, các công ty năng lượng có thể sử dụng cơ chế “hoán đổi chuyến hàng”, một xu hướng ngày càng phổ biến trên thị trường LNG toàn cầu.
Theo mô hình này, LNG từ Canada có thể được chuyển hướng sang các thị trường châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc hoặc Đài Loan. Đổi lại, các công ty Đức sẽ nhận LNG từ những nguồn gần châu Âu hơn như Mỹ, Qatar, Algeria hoặc Na Uy. Cách làm này giúp giảm chi phí vận chuyển, rút ngắn thời gian giao hàng và hạn chế rủi ro tắc nghẽn, trong khi vẫn đảm bảo cân bằng nguồn cung tổng thể.
Đây cũng là cách mà các “ông lớn” năng lượng như Shell, TotalEnergies hay BP vận hành chuỗi cung ứng LNG toàn cầu. Trong bối cảnh hiện nay, một hợp đồng LNG không còn đơn thuần là cam kết vận chuyển từ điểm A đến điểm B, mà là quyền tiếp cận nguồn cung linh hoạt trên toàn thị trường.
Theo Oilprice
