Changpeng Zhao từng bị đưa vào thế bí.
Các công tố viên liên bang Mỹ đã đe dọa truy tố hàng loạt hành vi phạm pháp diễn ra trên Binance - sàn giao dịch tiền số khổng lồ do ông sáng lập. Trong quá trình đàm phán pháp lý năm 2023, họ cáo buộc ông rửa tiền và tài trợ khủng bố, đồng thời yêu cầu Binance nộp phạt 6,8 tỷ USD - một trong những khoản phạt doanh nghiệp lớn nhất lịch sử.
Theo bản thảo cuốn hồi ký chưa xuất bản mang tên Freedom of Money mà The New York Times thu thập được, Zhao, tỷ phú giàu nhất trong giới crypto, đã tham vấn hơn một chục luật sư đắt giá, nhưng họ thường đưa ra lời khuyên trái ngược nhau. Ông cho rằng yêu cầu của Bộ Tư pháp Mỹ là vô lý và từng chuẩn bị tinh thần cho cuộc sống lẩn trốn, không thể đi lại tự do.
“Bộ Tư pháp ưu tiên chiến thắng hơn công lý,” Zhao viết. Có lúc ông lo các công tố viên sẽ “chơi chiêu” và “gài bẫy” mình.
Cuối cùng, Zhao, 49 tuổi, chấp nhận thỏa thuận và nhận tội với một cáo buộc vi phạm luật chống rửa tiền. Năm 2024, ông bị tuyên án bốn tháng tù; đến mùa thu năm ngoái, Tổng thống Trump đã ân xá cho ông.
Giờ đây, Zhao quay lại vị thế trung tâm của ngành, kể lại câu chuyện “vươn lên, sụp đổ rồi tái xuất”. Tháng trước, ông thông báo trên mạng xã hội rằng sẽ tự xuất bản cuốn sách vào tháng 2 hoặc 3. Bản thảo dài gần 300 trang mang đến cái nhìn sống động, dù mang tính một chiều, về các cuộc đàm phán bí mật, đồng thời mở ra góc nhìn hiếm hoi về một trong những vụ truy tố tội phạm tài chính phức tạp nhất những năm gần đây.
Zhao kể về quãng thời gian ngắn ngủi trở thành “tù nhân giàu nhất lịch sử Mỹ” - cú rơi đầy khiêm nhường đối với một doanh nhân công nghệ từng quen gặp gỡ nguyên thủ quốc gia và di chuyển bằng chuyên cơ riêng. Ông công kích đối thủ cũ Sam Bankman-Fried của FTX, đồng thời tiết lộ một sự cố chưa từng được công bố với Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE), suýt khiến ông bị giữ lại lâu hơn thời hạn mãn tù.
Theo Forbes, Zhao sở hữu khối tài sản hơn 60 tỷ USD và vẫn là nhân vật quyền lực trong thế giới crypto. Binance, nền tảng giao dịch lớn nhất ngành, hiện có quan hệ kinh doanh với startup tiền số của gia đình Trump, trong khi bản thân sàn này vẫn đối mặt với sự giám sát mới.
Bản thảo hồi ký không đề cập đến chiến dịch xin ân xá của Zhao hay mối liên hệ giữa Binance và gia đình Trump, nhưng chứa nhiều chỉ trích nhằm vào Bộ Tư pháp Mỹ, với giọng điệu tương đồng một số phát biểu của ông Trump, cùng các câu chuyện về Gary Gensler - cựu Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC).
Zhao kể về tuổi thơ tại Trung Quốc trước khi gia đình chuyển sang Canada khi ông 12 tuổi. Trưởng thành, ông trở lại châu Á, bước vào ngành tiền số và thành lập Binance năm 2017. Sàn này nhanh chóng trở thành nền tảng phổ biến nhất thế giới, cho phép khách hàng chuyển đổi tiền pháp định sang tài sản kỹ thuật số.
Ông cũng nhắc lại mối quan hệ với Gensler từ năm 2018 khi Gensler giảng dạy về crypto tại MIT. Zhao từng mời ông làm cố vấn cho Binance nhưng bị từ chối. Sau này, Gensler phát động chiến dịch siết chặt ngành crypto, bao gồm vụ kiện cáo buộc Zhao và Binance vi phạm luật chứng khoán (vụ kiện được rút lại sau khi ông Trump nhậm chức).
Mối cạnh tranh gay gắt với Sam Bankman-Fried cũng được tái hiện. Khi FTX lâm khủng hoảng năm 2022, các bài đăng trên mạng xã hội của Zhao đã kích hoạt làn sóng rút tiền ồ ạt, làm lộ lỗ hổng tài chính của FTX. Bankman-Fried cầu cứu Zhao và đề nghị hỗ trợ hàng tỷ USD. Zhao ban đầu đồng ý cứu trợ rồi rút lui. FTX phá sản và Bankman-Fried sau đó bị kết án 25 năm tù vì gian lận.
Trong khi đó, rắc rối pháp lý của Zhao gia tăng. Giới chức Mỹ điều tra liệu Binance có cho phép tội phạm giao dịch, tài trợ khủng bố hay chuyển tiền đến các quốc gia bị trừng phạt hay không. Binance ban đầu đề nghị nộp 500 triệu USD, trước khi chấp nhận mức phạt 4,3 tỷ USD.
Zhao mô tả quãng thời gian thi hành án tại nhà tù an ninh ở Lompoc, California, nơi ông chia sẻ buồng giam với một người bị kết án giết người. Ông kể lính canh còn hỏi lời khuyên đầu tư Bitcoin.
Sau khi được chuyển sang nhà chuyển tiếp, Zhao lại đối mặt nguy cơ bị ICE giam giữ vì cáo buộc quá hạn visa, dù ông đang trong tù. Lệnh tạm giữ được hủy sau khi luật sư can thiệp, nhưng ông phải trải qua hai tuần cuối cùng trong sự giám sát của cảnh sát.
Chương cuối cùng của bản thảo có tựa đề “GTFO”. Ngày được trả tự do tháng 9/2024, em gái ông đón ông ra khỏi trại giam. Họ lái xe ra sân bay, nơi chuyên cơ riêng chờ sẵn. Từ lúc rời nơi giam giữ đến khi máy bay cất cánh chỉ vỏn vẹn 26 phút - một cái kết kịch tính cho hành trình pháp lý đầy sóng gió của tỷ phú crypto.
Theo: The NY Times, Financial Times
