Tại khoa ung bướu của một bệnh viện Trung Quốc, cậu bé 12 tuổi tên Tiểu Hạo nhập viện trong tình trạng đau bụng kéo dài suốt nhiều tháng, cơ thể mệt mỏi, da tái nhợt.
Kết quả chụp CT cho thấy có tổn thương chiếm chỗ ở tuyến tụy, nghi ngờ ác tính. Ba tuần sau, kết luận giải phẫu bệnh học xác nhận đây là ung thư biểu mô tuyến tụy.
Theo chia sẻ từ gia đình, bé trai rất thích gà rán, khoai tây chiên, nước ngọt và các loại đồ ăn vặt, gần như ngày nào cũng ăn. Nghe vậy, bác sĩ không giấu được tiếc nuối: "Anh có biết đã cho con mình ăn những gì suốt những năm qua không?".
Ung thư tuyến tụy vốn được xem là bệnh thường gặp ở người trên 60 tuổi và rất hiếm gặp ở trẻ em. Tuy nhiên, dữ liệu y khoa cho thấy tỷ lệ mắc ở nhóm tuổi trẻ đang có xu hướng tăng, dù tổng số ca vẫn thấp. Đây là một trong những loại ung thư nguy hiểm nhất vì gần như không có triệu chứng ở giai đoạn đầu, thường chỉ được phát hiện khi đã muộn, và tỉ lệ sống sau 5 năm rất thấp.
Trong trường hợp của Tiểu Hạo, sau khi loại trừ yếu tố di truyền, các bác sĩ nhận định nguyên nhân đáng chú ý nhất đến từ chế độ ăn uống kéo dài gây áp lực lên chuyển hóa.
Ảnh minh hoạ.
Một khẩu phần quen thuộc gồm gà rán, khoai tây chiên và nước ngọt tưởng chừng chỉ là món khoái khẩu, nhưng thực chất lại là sự kết hợp nguy hiểm giữa chất béo, đường và muối. Duy trì chế độ ăn như vậy trong thời gian dài, tuyến tụy sẽ phải làm việc liên tục để tiết enzyme tiêu hóa và insulin giúp điều hòa đường huyết. Tình trạng quá tải kéo dài có thể dẫn đến viêm và tổn thương tế bào, từ đó tạo điều kiện cho các biến đổi bất thường.
Ảnh minh hoạ.
Bên cạnh đó, việc tiêu thụ lượng lớn đường và tinh bột tinh chế khiến đường huyết thường xuyên tăng cao, buộc cơ thể phải tiết insulin liên tục. Theo thời gian, các tế bào trở nên kém nhạy cảm với insulin, hình thành tình trạng kháng insulin - yếu tố đã được chứng minh có liên quan đến nguy cơ tăng sinh bất thường của tế bào tuyến tụy.
Hơn nữa, các thực phẩm chiên rán và chế biến sẵn còn chứa axit béo chuyển hóa và nhiều phụ gia. Những chất này có thể gây viêm mãn tính mức độ nhẹ trong cơ thể. Dù không biểu hiện rõ ràng, quá trình viêm âm thầm này lại liên tục gây tổn thương các mô.
Theo các bác sĩ, tuyến tụy là cơ quan nằm sâu trong ổ bụng, phía sau dạ dày, có chức năng sản xuất men tiêu hóa và hormone insulin điều hòa đường huyết. Khi xuất hiện khối u ác tính tại tụy, các tế bào ung thư có thể phát triển âm thầm trong thời gian dài mà không gây triệu chứng rõ rệt.
Ung thư tụy thường khó phát hiện sớm, khi người bệnh xuất hiện biểu hiện rõ ràng thì khối u đã lớn hoặc di căn sang các cơ quan khác như gan, phổi, hạch bạch huyết. Vì vậy, việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo đóng vai trò đặc biệt quan trọng.
Vàng da, vàng mắt
Khối u xuất hiện ở đầu tụy có thể chèn ép hoặc làm tắc ống mật chủ, khiến dịch mật không thể lưu thông xuống ruột để tham gia tiêu hóa chất béo. Khi đó, bilirubin trong mật sẽ tích tụ trong máu và gây nên tình trạng vàng da, vàng mắt.
Ngoài vàng da, người bệnh còn có thể xuất hiện các triệu chứng kèm theo như: Ngứa da toàn thân; Nước tiểu sẫm màu; Phân bạc màu; Chán ăn; Mệt mỏi kéo dài...
Nếu xuất hiện các dấu hiệu trên mà không liên quan đến bệnh gan mật thông thường, người bệnh cần đi khám sớm để được kiểm tra chuyên sâu.
Đau bụng âm ỉ hoặc đau lan ra sau lưng
Ảnh minh hoạ.
Đau bụng là triệu chứng phổ biến nhưng dễ bị bỏ qua ở người mắc ung thư tụy. Người bệnh thường cảm thấy đau âm ỉ vùng thượng vị, ngay dưới xương ức, cơn đau có thể lan ra phía sau lưng. Đặc biệt, đau thường tăng lên khi nằm ngửa và giảm khi cúi người ra phía trước.
Khối u ở thân hoặc đuôi tụy có thể chèn ép vào các cơ quan lân cận hoặc xâm lấn dây thần kinh xung quanh tụy gây đau kéo dài.
Nếu đau bụng kéo dài không rõ nguyên nhân, đặc biệt kèm sụt cân hoặc vàng da, cần đi khám chuyên khoa tiêu hóa càng sớm càng tốt.
Nước tiểu sẫm màu
Khi bilirubin tăng trong máu do tắc mật, nước tiểu có thể chuyển sang màu nâu sẫm hoặc màu rỉ sắt. Trong khi đó, phân có thể nhạt màu như đất sét hoặc xuất hiện tình trạng phân nổi, nhờn mỡ do cơ thể không tiêu hóa được chất béo. Đây là những biểu hiện cho thấy chức năng tiêu hóa và bài tiết mật đang gặp vấn đề nghiêm trọng.
Buồn nôn, nôn ói kéo dài
Khối u tụy phát triển lớn có thể chèn ép vào tá tràng hoặc phần cuối dạ dày, khiến thức ăn khó lưu thông xuống ruột. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng: Buồn nôn; Nôn ói; Đầy bụng; Chướng hơi; Ăn nhanh no; Khó tiêu kéo dài.
Sức khỏe răng miệng kém bất thường
Người phụ nữ "đột quỵ mắt" vì thói quen "cực độc" khi dùng điện thoạiĐỌC NGAYNhiều nghiên cứu gần đây cho thấy ung thư tụy có liên quan đến các bệnh lý răng miệng. Người mắc ung thư tụy thường có nguy cơ cao bị: Viêm nướu; Viêm nha chu; Hơi thở có mùi; Răng lung lay; Sâu răng.
Một số nghiên cứu phát hiện sự hiện diện của các vi khuẩn gây bệnh nha chu ở người ung thư tụy cao hơn đáng kể so với người khỏe mạnh. Mặc dù đây không phải dấu hiệu đặc hiệu nhưng nếu sức khỏe răng miệng đột ngột suy giảm kèm theo các biểu hiện bất thường khác, người bệnh không nên chủ quan.
Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân
Sụt cân bất thường là dấu hiệu cảnh báo thường gặp ở nhiều bệnh ung thư, trong đó có ung thư tụy. Người bệnh có thể giảm cân nhanh dù không ăn kiêng hay tăng cường vận động.
Nguyên nhân là do: cơ thể giảm hấp thu dinh dưỡng; rối loạn tiêu hóa; chán ăn; tế bào ung thư tiêu hao nhiều năng lượng. Nếu tình trạng sụt cân đi kèm mệt mỏi kéo dài, vàng da hoặc đau bụng, cần đi khám ngay để tìm nguyên nhân.
Minh Hoa (t/h)
