Trong đơn kiện nộp lên tòa án liên bang tại Manhattan ngày 24/6, ba thẩm phán gồm Kimberly Prost (Canada), Solomy Balungi Bossa (Uganda) và Reine Adelaide Sophie Alapini-Gansou (Benin) cho rằng các lệnh trừng phạt được thiết kế nhằm gây sức ép ngoài khuôn khổ tư pháp, với mục đích trừng phạt và ép buộc các thẩm phán.
Bộ Ngoại giao Mỹ, Bộ Tài chính Mỹ và Nhà Trắng chưa đưa ra phát biểu về vụ kiện.
Chính quyền Tổng thống Trump đã áp đặt lệnh trừng phạt với một số thẩm phán ICC từ năm ngoái, nhằm trả đũa tòa án vì đã ban lệnh bắt giữ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và trước đó quyết định mở cuộc điều tra về cáo buộc tội ác chiến tranh liên quan đến binh sĩ Mỹ tại Afghanistan.
Các lệnh trừng phạt đã gây trở ngại nghiêm trọng với những cá nhân bị nhắm tới khi họ thực hiện giao dịch tài chính thông thường, vì mọi ngân hàng có quan hệ với Mỹ hoặc thực hiện giao dịch bằng đồng USD đều phải tuân thủ.
Được thành lập năm 2002, ICC có thẩm quyền quốc tế trong việc truy tố các cá nhân và tổ chức với tội danh diệt chủng, tội ác chống lại loài người và tội ác chiến tranh tại quốc gia thành viên hoặc trong trường hợp được Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc giao phó.
Dù ICC có thẩm quyền xét xử các tội ác chiến tranh, tội ác chống nhân loại và tội diệt chủng tại 125 quốc gia thành viên, một số nước như Mỹ, Trung Quốc, Nga và Israel không công nhận thẩm quyền của tòa án này.
Ông Trump phản đối ICC ngay từ nhiệm kỳ đầu tiên. Năm 2020, Washington từng áp lệnh trừng phạt với công tố trưởng Fatou Bensouda cùng một trợ lý cấp cao, do vai trò của tòa trong cuộc điều tra về Afghanistan.
Lần này, nhóm thẩm phán thách thức cơ sở pháp lý của lệnh trừng phạt.
Đơn kiện cho rằng các biện pháp trừng phạt đã vượt quá phạm vi cho phép của Đạo luật Quyền hạn Kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA), không dựa trên tình trạng khẩn cấp quốc gia thực sự hay mối đe dọa bất thường nào.
Các thẩm phán cho rằng việc bị áp lệnh trừng phạt theo IEEPA chẳng khác nào “án tử hình về tài chính”.
Theo đơn kiện, do các lệnh trừng phạt, các thẩm phán Prost, Bossa và Alapini-Gansou không còn có thể thực hiện nhiều hoạt động thường nhật như sử dụng thẻ tín dụng, tiếp cận dịch vụ ngân hàng, sử dụng các nền tảng trực tuyến phổ biến như Amazon hay Google, đặt vé đi lại và trong một số trường hợp còn gặp khó khăn trong việc mua bảo hiểm y tế.
