Mỹ khẳng định Đại giáo chủ Iran Ali Khamenei đã thiệt mạng.
Ông Khamenei, 86 tuổi, lãnh đạo Iran từ năm 1989. Ông được những người ủng hộ tôn kính như một đại diện của Thượng đế. Ông cũng là tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang, có tiếng nói quyết định trong tất cả các vấn đề quan trọng của nhà nước.
Kể từ khi kế nhiệm Ayatollah Ruhollah Khomeini - người khởi xướng cách mạng Hồi giáo, ông Khamenei lãnh đạo bằng “bàn tay sắt” và từ chối những lời kêu gọi thay đổi.
Ông tự coi mình là người bảo vệ cuộc cách mạng, chịu trách nhiệm bảo vệ sự tồn tại của nền cộng hòa Hồi giáo. Ông đã xác định những người có thể thay thế để đảm nhận vai trò này của ông.
Giờ đây, dường như kế hoạch sẽ bị thử thách. Ngày 28/2, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ông Khamenei đã thiệt mạng. Tehran chưa xác nhận thông tin này.
Tháng 6/2025, trong cuộc chiến 12 ngày với Israel, ông Khamenei đã nêu tên 3 ứng cử viên có thể được bổ nhiệm nhanh chóng để kế nhiệm ông. Nhà lãnh đạo tối cao của đất nước phải là một giáo sĩ và học giả Shia cấp cao được một ủy ban các giáo sĩ được gọi là Hội đồng Chuyên gia bổ nhiệm.
Trong nhiều tuần qua, Tổng thống Donald Trump phát tín hiệu rằng Mỹ muốn thấy sự thay đổi chế độ tại Iran.
Khi được CBS News hỏi trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại rằng ông nghĩ ai sẽ nắm quyền ở Iran, ông Trump nói: “Tôi biết chính xác là ai, nhưng tôi không thể nói với bạn”.
Khi được hỏi thêm liệu có ai ở Iran mà ông muốn thấy lên nắm quyền lãnh đạo hay không, nhà lãnh đạo Mỹ đáp: “Có, tôi nghĩ là có. Có một số ứng viên tốt”.
Những gương mặt tiềm năng
Ông Khamenei chưa bao giờ công khai người mà ông chọn để kế nhiệm. Con trai ông - Mojtaba Khamenei, được đồn là một ứng cử viên tiềm năng. Theo các nguồn tin, người đàn ông 56 tuổi này ủng hộ các chính sách cứng rắn của cha mình.
Một nhân vật khác cũng được đánh giá là có khả năng thay thế là ông Hassan Khomeini - cháu trai của nhà cách mạng quá cố Ruhollah Khomeini. Ông Hassan Khomeini, 53 tuổi, nổi lên như một ứng cử viên tiềm năng và được đánh giá là người ôn hòa hơn với cả trong nước và quốc tế.
Các nguồn thạo tin nói với hãng tin Iran International rằng Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đang thúc ép việc bổ nhiệm nhanh chóng lãnh đạo mới sau khi ông Khamenei qua đời.
Theo các nguồn giấu tên, bộ chỉ huy còn lại của IRGC muốn hoàn tất quyết định trong vài giờ tới, cụ thể là trước rạng sáng 1/3.
Trong khi đó, Tổng thống Trump cho rằng đây là “cơ hội lớn nhất duy nhất để người dân Iran giành lại đất nước của mình”. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cũng khuyến khích người dân Iran xuống đường và giành lấy quyền lực.
Trước khi Mỹ tiến hành cuộc tấn công phối hợp với Israel ngày 28/2, Cục Tình báo trung ương Mỹ (CIA) đánh giá rằng ngay cả khi họ loại bỏ được Đại giáo chủ Khamenei, người lên thay thế ông vẫn có thể là nhân vật cứng rắn thuộc IRGC, Reuters dẫn các nguồn tin cho biết.
Đánh giá của CIA đã xem xét tổng thể những gì có thể xảy ra tại Iran sau khi Mỹ can thiệp và khả năng một chiến dịch quân sự có thể thay đổi chế độ của Cộng hòa Hồi giáo. Việc những người thuộc IRGC lên nắm quyền là một trong nhiều kịch bản đã được CIA tính đến, nhưng không kết luận chắc chắn về bất kỳ kịch bản nào.
IRGC là lực lượng quân sự tinh nhuệ, được giao nhiệm vụ bảo vệ sự cai trị của giới giáo sĩ Hồi giáo Shi’ite tại Iran.
Nếu Đại giáo chủ Khamenei thực sự đã qua đời như khẳng định của ông Trump, điều này sẽ trở thành sự kiện chính trị chấn động trong lịch sử Iran, tạo nên ngoặt lớn với quốc gia sau nhiều thập kỷ.
Thượng nghị sĩ Jack Reed - lãnh đạo đảng Dân chủ trong Ủy ban Quân sự, đã cảnh báo về “những hậu quả sẽ kéo dài hơn cả nhiệm kỳ tổng thống này” sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran.
“Bất chấp nguyện vọng rõ ràng của người dân Mỹ, Tổng thống Trump đã đẩy quốc gia chúng ta vào một cuộc chiến tranh lớn với Iran, một cuộc chiến mà ông ấy chưa bao giờ đưa ra lý do chính đáng, chưa bao giờ xin phép Quốc hội, và ông không có mục tiêu cuối cùng nào”, ông Reed nói trong một tuyên bố.
