Theo thông tin từ Tạp chí Hàng không, trong báo cáo mới nhất gửi Chính phủ, Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) cho biết phát sinh nhiều vướng mắc với nhà thầu nước ngoài thực hiện gói thầu 5.10, thi công nhà ga hành khách của sân bay Long Thành, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng tiến độ chung của dự án.
Trong đó, theo ACV, ở giai đoạn đấu thầu, một số hạng mục liên quan đến cung cấp và lắp đặt thiết bị nhà ga do nhà thầu IC Ictas (tập đoàn đến từ Thổ Nhĩ Kỳ, đứng đầu liên danh Vietur) chào giá bằng USD, với tổng giá trị hơn 338,8 triệu USD.
Tuy nhiên, khi bước vào thực hiện hợp đồng, quá trình rà soát hồ sơ mời thầu, hồ sơ dự thầu cùng các quy định pháp lý hiện hành đã làm phát sinh vướng mắc liên quan đến đồng tiền sử dụng trong chào thầu và thanh toán.
Một số thiết bị do nhà thầu IC Ictas đề xuất thanh toán bằng ngoại tệ thực chất có xuất xứ trong nước hoặc thông qua các đơn vị cung cấp tại Việt Nam, không đáp ứng điều kiện thanh toán bằng ngoại tệ theo quy định.
ACV phân loại các chi phí thành 4 nhóm, gồm: Nhóm thiết bị được hoàn thiện tại Việt Nam; nhóm thiết bị xuất xứ nước ngoài, nhưng do nhà thầu phụ của IC Ictas mua qua nhà cung cấp trong nước; nhóm thiết bị xuất xứ 100% từ nước ngoài, do nhà thầu phụ của IC Ictas nhập khẩu trực tiếp; nhóm chi phí lắp đặt được thực hiện trong nước.
ACV cho rằng nguyên nhân chính của vướng mắc là do nhà thầu chưa bảo đảm tính thống nhất giữa giai đoạn dự thầu (chào giá bằng USD) và giai đoạn thực hiện hợp đồng (thực tế chi phí phát sinh từ nhà thầu phụ, nhà cung cấp Việt Nam). Đồng thời, IC Ictas chưa bóc tách rõ ràng cơ cấu chi phí trong nước và nước ngoài.
Trong hồ sơ dự thầu, IC Ictas có đề xuất việc sử dụng nhà thầu phụ cho các công việc cung cấp và lắp đặt một số thiết bị nhà ga, nhưng không nêu thông tin nhà thầu phụ. Do đó, tại thời điểm chấm thầu, ACV không có cơ sở xác định doanh nghiệp sẽ thực hiện các công việc trên thông qua nhà thầu phụ trong nước hay nước ngoài.
Trên cơ sở đó, ACV đề xuất IC Ictas điều chỉnh các hạng mục có chi phí thực tế phát sinh trong nước sang thanh toán bằng VNĐ (theo tỷ giá quy đổi ở thời điểm 3 ngày trước ngày đóng thầu) nhằm bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật và không làm vượt tổng mức đầu tư đã được phê duyệt.
Tuy nhiên, phía nhà thầu IC Ictas không đồng thuận với phương án này, đồng thời giữ quan điểm toàn bộ các khoản thanh toán cần được thực hiện bằng USD hoặc theo tỷ giá tại thời điểm thanh toán hiện hành. Nhà thầu cho rằng việc áp dụng tỷ giá tại thời điểm trước ngày đóng thầu có thể gây thiệt hại lũy kế do chênh lệch tỷ giá.
Chủ đầu tư cho biết, bất đồng giữa các bên đã kéo dài và có nguy cơ phát sinh tranh chấp, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ và hiệu quả thực hiện dự án. Nếu không được cơ quan chức năng kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ, tình trạng này có thể tác động nhất định đến môi trường đầu tư.
ACV đã kiến nghị Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan xem xét, làm rõ trách nhiệm của nhà thầu trong việc chào giá ngoại tệ, nguyên tắc xác định đồng tiền thanh toán, cách phân loại chi phí trong nước và nước ngoài cũng như cơ chế áp dụng tỷ giá trong quá trình thực hiện hợp đồng. Qua đó, nhà chức trách sớm thống nhất cách xử lý để bảo đảm tiến độ dự án.
Gói thầu 5.10 "thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị công trình nhà ga hành khách" thuộc dự án thành phần 3 - các công trình thiết yếu trong cảng hàng không thuộc dự án sân bay Long Thành giai đoạn 1.
Ngày 24/8/2023, ACV công bố chọn Liên danh Vietur trúng thầu gói 5.10 về thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị công trình nhà ga hành khách. Giá trúng thầu là hơn 27.800 tỷ đồng và gần 339 triệu USD (hơn 8.100 tỷ đồng). Thời gian thực hiện hợp đồng là 1.170 ngày, tương đương 39 tháng.
Liên danh Vietur gồm 10 doanh nghiệp, đứng đầu là IC Istas (thuộc IC Holdings của Thổ Nhĩ Kỳ). Các thành viên còn lại gồm hệ sinh thái của ông Nguyễn Bá Dương như Ricons, Newtecons, Sol E&C và các doanh nghiệp có vốn Nhà nước như Tổng Công ty Xây dựng số 1, Vinaconex, Tổng công ty Xây dựng Hà Nội hoặc các đơn vị khác như Phục Hưng Holdings, ATAD, Hawee.
