Xung đột Nga - Ukraine hiện đã bước sang năm thứ 5 (Ảnh: NurPhoto)
Kế hoạch của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) về việc yêu cầu các quốc gia thành viên bắt buộc dành 0,25% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) để hỗ trợ quân sự cho Ukraine đang vấp phải sự phản đối của ít nhất 5 nước thành viên, làm lộ rõ những khác biệt trong nội bộ liên minh về cách thức duy trì hỗ trợ Kiev trong bối cảnh xung đột với Nga kéo dài.
Theo báo Telegraph của Anh ngày 25/5, Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Italy và Canada đã bác bỏ đề xuất do Tổng Thư ký NATO Mark Rutte thúc đẩy. Kế hoạch này dự kiến được đưa ra thảo luận tại Hội nghị Thượng đỉnh NATO tổ chức ở Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) vào ngày 7-8/7 tới.
Nguồn tin trong NATO cho biết đề xuất trên không nhận được sự đồng thuận cần thiết để được thông qua, bởi theo quy định của liên minh, mọi quyết định quan trọng đều cần sự nhất trí của toàn bộ 32 quốc gia thành viên.
Ông Rutte tuần trước cũng thừa nhận sáng kiến này khó có khả năng được chính thức trình lên hội nghị thượng đỉnh. Phát biểu với báo giới, ông cho biết: "Tôi không nghĩ đề xuất này sẽ được đưa ra", song không nêu đích danh các nước phản đối.
Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio (bên trái) và Tổng thư ký NATO Mark Rutte trong cuộc họp của các bộ trưởng ngoại giao NATO tại Helsingborg, Thụy Điển, ngày 22/5/2026. (Ảnh: AP)
Theo Telegraph, chỉ có 7 quốc gia thành viên ủng hộ kế hoạch trên. Đây đều là những nước hiện đã dành mức hỗ trợ quân sự cho Ukraine tương đương hoặc vượt 0,25% GDP. Dữ liệu của Viện Kiel cho thấy Hà Lan, Ba Lan cùng các nước Bắc Âu và Baltic hiện nằm trong nhóm hỗ trợ Kiev "mạnh tay" nhất tính theo tỷ lệ GDP.
Đề xuất của ông Rutte được xem là nỗ lực nhằm thể hiện cam kết lâu dài của các nước châu Âu đối với Ukraine trong bối cảnh viện trợ từ Mỹ suy giảm đáng kể dưới thời Tổng thống Donald Trump. Nhà lãnh đạo Mỹ gần đây đã hạn chế các gói viện trợ quân sự trực tiếp cho Kiev, thay vào đó chuyển sang cơ chế bán vũ khí cho Ukraine bằng nguồn tài chính do các đồng minh châu Âu chi trả.
Giới chức NATO cho rằng gánh nặng hỗ trợ Ukraine hiện chưa được phân bổ đồng đều trong liên minh. Ông Rutte nhiều lần nhấn mạnh các nước châu Âu cần đóng vai trò lớn hơn trong việc hỗ trợ Kiev, nhất là khi Washington liên tục yêu cầu các đồng minh tăng chia sẻ trách nhiệm an ninh.
Tuy nhiên, đề xuất bắt buộc dành tỷ lệ cố định GDP cho Ukraine đã gặp phản ứng từ nhiều nền kinh tế lớn trong NATO. Báo Telegraph dẫn một nguồn tin của liên minh cho biết Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Italy và Canada "không thực sự hào hứng" với kế hoạch này.
Đối với Anh, động thái phản đối được cho là gây tác động nhất định tới hình ảnh của London với tư cách một trong những đồng minh ủng hộ Ukraine mạnh mẽ nhất kể từ khi xung đột bùng phát. Dù vậy, quy mô hỗ trợ quân sự của Anh hiện vẫn đứng thứ ba trong NATO, chỉ sau Mỹ và Đức.
Thủ tướng Anh Keir Starmer đã cam kết duy trì ít nhất 3 tỷ bảng Anh mỗi năm để hỗ trợ Ukraine trong tương lai gần, tương đương khoảng 0,1% GDP của Anh.
Binh sĩ Serbia và binh sĩ các nước NATO tập trận quân sự chung tại miền nam Serbia, ngày 22/5/2026. (Ảnh: AP)
Trong khi đó, nhiều ý kiến trong NATO cho rằng áp lực chủ yếu hiện hướng vào Pháp, Tây Ban Nha, Italy và Canada - những nước bị cho là chưa đóng góp tương xứng với tiềm lực kinh tế của mình. Ba trong số các quốc gia này nằm trong nhóm nền kinh tế lớn nhất châu Âu nhưng mức hỗ trợ dành cho Ukraine vẫn thấp hơn đáng kể so với nhiều nước nhỏ hơn ở Bắc Âu và Đông Âu.
Phát biểu bên lề một cuộc họp NATO tại Thụy Điển tuần trước, Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson kêu gọi các đồng minh tăng cường hỗ trợ Kiev. Ông nhấn mạnh: "Tôi mong muốn nhiều quốc gia không chỉ phát biểu ủng hộ Ukraine mà còn phải thể hiện điều đó bằng hành động cụ thể".
Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Anh cho biết London vẫn đang tiếp tục trao đổi với các đồng minh NATO về mọi sáng kiến nhằm bảo đảm liên minh có thể hỗ trợ Ukraine một cách hiệu quả nhất.
Cùng thời điểm, Nga tiếp tục chỉ trích các hoạt động viện trợ quân sự của phương Tây dành cho Ukraine. Moskva cho rằng việc cung cấp vũ khí cho Kiev không thể làm thay đổi kết quả xung đột mà chỉ kéo dài giao tranh, đồng thời làm gia tăng nguy cơ đối đầu trực tiếp giữa Nga và NATO.
Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov tuần trước cáo buộc NATO đang sử dụng Ukraine như một công cụ nhằm gây sức ép với Nga và tạo ra các mối đe dọa an ninh sát biên giới nước này. Theo ông Lavrov, một số nước phương Tây vẫn chưa từ bỏ mục tiêu làm suy yếu Nga về lâu dài.
Trong bối cảnh xung đột tại Ukraine chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, những khác biệt trong nội bộ NATO về quy mô và cơ chế hỗ trợ Kiev được đánh giá có thể tiếp tục trở thành chủ đề gây tranh luận tại hội nghị thượng đỉnh sắp tới của liên minh này ở Ankara.
